Zalany wyświetlacz w telefonie – Co zrobić?

0
51

Zasilanie zalanego telefonu należy natychmiast wyłączyć, a urządzenie odłożyć w suche miejsce z dala od źródeł ciepła, ignorując chęć sprawdzenia, czy sprzęt nadal działa. Absolutnie nie wolno podłączać go do ładowarki ani suszyć suszarką, bo takie działanie drastycznie przyspiesza korozję układów na płycie głównej i bezpowrotnie niszczy matrycę.

Woda w telefonie to wyrok odroczony w czasie. Elektronika nie wybacza błędów, a zalany wyświetlacz w telefonie to zazwyczaj tylko wierzchołek góry lodowej. Widzisz plamy na ekranie, brak reakcji na dotyk albo migotanie podświetlenia. Myślisz, że to tylko problem z szybką. Prawda jest zresztą absolutnie taka, że pod spodem trwa właśnie brutalny proces elektrolizy. Prąd z baterii spotyka się z minerałami zawartymi w wodzie. Tworzy się zwarcie. Miedziane ścieżki na płycie głównej i taśmy sygnałowe ekranu po prostu gniją w oczach.

A ty stoisz z mokrym sprzętem w ręce. Zastanawiasz się, co zrobić dalej. Więc posłuchaj kogoś, kto rozkręcał takie cegły setki razy na zapleczu serwisu GSM.

Jak sprawdzić, czy woda dostała się pod ekran smartfona?

Nie potrzebujesz mikroskopu, żeby zauważyć uszkodzenia cieczowe matrycy. Zwykle widać to gołym okiem w ułamku sekundy. W wyświetlaczach typu LCD woda wchodzi między warstwy polaryzatora i podświetlenia. Objawia się to jako jasne, nieregularne chmury lub zacieki, które przypominają rozlaną benzynę na kałuży. Ekran świeci nierównomiernie. Czasami połowa matrycy jest ciemniejsza. W przypadku nowszych matryc OLED sprawa wygląda inaczej. Tam nie ma osobnego podświetlenia. Woda powoduje najczęściej całkowite zwarcie zasilania matrycy. Ekran po prostu gaśnie na amen albo zaczyna migać na wściekły, zielony lub fioletowy kolor.

Do tego dochodzi zjawisko tak zwanego “ghost touch”. Telefon zaczyna żyć własnym życiem. Sam otwiera aplikacje, wybiera numery, pisze bzdury na klawiaturze. Woda to przewodnik. Krople cieczy uwięzione pod szkłem digitizera oszukują kontroler dotyku, symulując palce użytkownika.

(Pamiętam zresztą sytuację z zeszłego wtorku u nas na warszawskim Mokotowie. Gość przyniósł flagowca za prawie sześć koła, z którego dosłownie kapała woda z basenu, a on go jeszcze w aucie podpiął pod powerbanka bo musiał sprawdzić wiadomości. Płyta główna wyglądała pod mikroskopem jak rafa koralowa od wykwitów soli i spalonej miedzi. Szlag mnie trafia na taką bezmyślność. Z tego sprzętu nie było już co zbierać. Wystarczyło go po prostu wyłączyć i wrzucić do suchej torby bez prądu).

Dlaczego ryż nie naprawi zalanego wyświetlacza?

Zapomnij o ryżu. To jest najgorszy, najstarszy internetowy mit, który wysłał na śmietnik więcej elektroniki niż same upadki na beton. Ryż nadaje się do gotowania, a nie do wyciągania wilgoci z zamkniętej, uszczelnionej bryły szkła i aluminium. Zanim ziarna wyciągną ułamek mililitra wody przez mikroskopijne szczeliny głośnika, korozja zdąży strawić piny złącza FPC na płycie głównej. Co gorsza, pył ryżowy wchodzi do portu ładowania i gniazda USB-C, tworząc z wodą zbitą pastę. Gdy potem próbujesz wcisnąć tam kabel, ubijasz ten syf na twardy kamień.

Zamiast szukać ryżu w szafce, zrób to co trzeba. Wyłącz sprzęt. Wyjmij tackę na kartę SIM, żeby zrobić jakikolwiek kanał wentylacyjny. Połóż telefon płasko na ręczniku papierowym. NIGDY nie kładź go na grzejniku. Ciepło przyspiesza reakcje chemiczne. Szybciej wysuszysz wodę, jasne. Ale też drastycznie przyspieszysz rdzewienie miedzi na układach BGA. Woda wyparuje, ale zostawi po sobie minerały, które zjedzą elektronikę.

Co dokładnie dzieje się z matrycą telefonu po kontakcie z cieczą?

Zalany wyświetlacz to nie jest jednorodny problem. Rodzaj technologii, w jakiej wykonano twój ekran, definiuje poziom zniszczeń i szanse na ratunek. Inaczej zachowuje się stary dobry IPS, inaczej reaguje elastyczny AMOLED z najnowszych flagowców.

Typ matrycy Reakcja na zalanie cieczą Szansa na uratowanie ekranu
LCD (IPS) Woda penetruje warstwy dyfuzora i odbłyśnika podświetlenia. Tworzą się trwałe, jasne plamy. Dotyk często wariuje lub przestaje działać w określonych strefach. Niska. Wyświetlacz będzie działał, ale plamy są nie do usunięcia bez rozwarstwiania ekranu w warunkach laboratoryjnych, co jest nieopłacalne.
OLED / AMOLED Matryca organiczna jest szczelniejsza, ale woda pali delikatne taśmy sygnałowe (flex) u dołu ekranu. Skutkuje to natychmiastowym czarnym ekranem lub zielonymi, pionowymi pasami. Zerowa w przypadku uszkodzenia samej matrycy. Czasami technikom udaje się przelutować złącze na taśmie, ale zazwyczaj kończy się na wymianie całego modułu.

Kiedy woda wdziera się do środka, najsłabszym ogniwem zawsze jest złącze wpinane w płytę główną. Znajduje się tam kilkadziesiąt mikroskopijnych pinów, przez które płynie napięcie rzędu kilkunastu woltów dla podświetlenia. Woda łączy te piny. Następuje zwarcie. Czasami przepala się tylko cewka lub filtr na płycie głównej. Wtedy wymiana samego ekranu nic nie da, bo to płyta nie podaje sygnału. Trzeba lutować mikroskopijne elementy pod mikroskopem stereoskopowym.

Czy można uratować dane z telefonu z czarnym ekranem?

To najczęstsze pytanie, jakie słyszę od ludzi stojących przy ladzie z martwym kawałkiem szkła. Telefon nie wyświetla niczego, ale wibruje przy próbie włączenia albo wydaje dźwięki powiadomień. Płyta główna wstała. Żyje. Tylko matryca poszła do piachu.

Odzyskanie danych w takiej sytuacji jest w zdecydowanej większości przypadków możliwe, ale wymaga cierpliwości. Jeżeli dotyk jakimś cudem działa (co w OLEDach czasami się zdarza mimo braku obrazu), możesz spróbować odblokować ekran na ślepo, wbijając kod PIN z pamięci. Znacznie pewniejszą metodą jest użycie adaptera OTG (On-The-Go).

  • Podpinasz stację dokującą z wyjściem HDMI i portami USB pod złącze w telefonie, o ile gniazdo nie zgniło od wody.
  • Kabel HDMI rzucasz na monitor od komputera.
  • Pod USB podpinasz zwykłą myszkę przewodową.

W ten sposób widzisz obraz z zalanego telefonu na dużym ekranie i możesz sterować kursorem myszy, żeby wpisać hasło, odblokować sprzęt i zgrać zdjęcia na chmurę lub podpięty pendrive. Działa to świetnie w modelach obsługujących tryb desktopowy. Gorzej, gdy twój smartfon obsługuje tylko standard USB 2.0 bez wyjścia obrazu. Wtedy pozostaje podpięcie sprzętu do komputera i modlenie się, żeby asystent głosowy pozwolił na autoryzację połączenia bez macania czarnego ekranu.

Ile kosztuje naprawa zalanego wyświetlacza w serwisie GSM?

Koszty potrafią zwalić z nóg. Nie ma sztywnego cennika dla zalanego telefonu, bo nigdy nie wiesz, co zgniło w środku, dopóki nie ściągniesz tylnej klapki. Sam nowy wyświetlacz do kilkuletniego średniaka to wydatek rzędu kilkuset złotych. W przypadku nowych flagowców z zagiętymi krawędziami mówimy o kwotach przekraczających grubo ponad tysiąc złotych.

Ale to dopiero początek drogi krzyżowej. Serwisant nie założy nowego, drogiego ekranu na zalaną płytę główną. Najpierw sprzęt musi przejść procedurę czyszczenia po zalaniu. Płyta ląduje w myjce ultradźwiękowej wypełnionej specjalnym płynem czyszczącym i izopropanolem. Fale dźwiękowe o wysokiej częstotliwości rozbijają ogniska korozji i wypłukują sól spod układów BGA. To kosztuje dodatkowe kilkaset złotych. Dopiero gdy płyta jest sterylna i pomiary na multimetrze nie wykazują zwarć na liniach zasilania (tzw. VDD_MAIN), można bezpiecznie wpiąć nowy wyświetlacz i sprawdzić, czy procesor nie oberwał.

Jeżeli zaniesiesz telefon do autoryzowanego serwisu producenta, procedura jest o wiele krótsza. Otóż oni nie bawią się w czyszczenie i lutowanie. Autoryzowany serwis po wykryciu zalania anuluje gwarancję i proponuje wymianę całej płyty głównej oraz ekranu na nowe. Koszt takiej operacji zazwyczaj przewyższa wartość samego urządzenia w dniu zakupu. Dlatego w przypadku uszkodzeń cieczowych niezależne serwisy mikrolutowania są jedynym rozsądnym miejscem ratunku.

Myjka ultradźwiękowa i izopropanol – jak pracują technicy?

Gdy oddajesz mokry smartfon na stół serwisowy, zaczyna się walka z czasem. Technik zakłada rękawiczki antystatyczne i kładzie sprzęt na podgrzewacz (separator). Temperatura rzędu 60 stopni Celsjusza rozmiękcza klej trzymający tylną klapkę. W zalanym urządzeniu trzeba uważać, bo woda potrafi zgromadzić się w okolicach baterii litowo-jonowej. Zwarcie na pakiecie zasilającym to ryzyko pożaru na stole.

Po otwarciu obudowy odpina się taśmę baterii. To jest najważniejszy krok. Odcięcie prądu zatrzymuje korozję. Następnie technik wykręca płytę główną. Ogląda ją pod mikroskopem. Szuka białych i zielonych osadów. Sprawdza złącza FPC. Jeśli piny są czarne i wypalone, nakłada topnik i używa lutownicy grotowej, żeby odtworzyć połączenia.

Sama płyta ląduje w wannie ultradźwiękowej. Kąpiel trwa kilkanaście minut. Płyn dociera wszędzie tam, gdzie nie wejdzie szczoteczka ESD. Zapach izopropanolu unosi się w całym pomieszczeniu. Po kąpieli płytę suszy się sprężonym powietrzem i wygrzewa na stacji lutowniczej Hot Air. Czasami na tym etapie sprzęt wstaje z martwych. Często jednak okazuje się, że woda dostała się pod warstwy laminatu. Wtedy naprawa staje się nieopłacana dla zwykłego klienta.

Jak zabezpieczyć telefon przed zalaniem na przyszłość?

Najlepiej po prostu nie ufać certyfikatom. Wypuścili na rynek setki modeli z dumnym napisem IP68 na pudełku. Ludzie myślą, że mogą z tym nurkować na rafach koralowych. Certyfikat IP68 oznacza, że urządzenie przetrwało testy w sterylnych warunkach laboratoryjnych, w czystej, słodkiej wodzie, bez ruchu, przez 30 minut. Życie to nie laboratorium.

Basen to chlor. Morze to sól. Wanna to mydło i detergenty. Te substancje chemiczne błyskawicznie zjadają i rozpuszczają uszczelki z kleju, które trzymają ekran i plecki na ramie telefonu. Wystarczy, że twój smartfon upadł ci kiedyś na podłogę. Nawet jeśli szkło nie pękło, naprężenia mogły mikroskopijnie rozszczelnić obudowę. Woda wejdzie tam bez problemu.

Jeżeli jedziesz na kajaki albo chcesz robić zdjęcia w basenie, kup porządne etui wodoszczelne w formie zamykanego na klips worka. Kosztuje grosze. Wygląda fatalnie. Ale chroni sprzęt za kilka tysięcy przed wizytą w serwisie. A po wyjściu z deszczu na mróz uważaj na kondensację pary wodnej. Czasami zalanie następuje od wewnątrz. Wchodzisz z mrozu do ciepłego, wilgotnego pomieszczenia. Para skrapla się na zimnej płycie głównej wewnątrz obudowy. Efekt jest dokładnie taki sam, jak po wrzuceniu telefonu do kałuży.

Czy gwarancja producenta obejmuje zalanie urządzenia?

Nie. Nigdy. Żaden producent elektroniki użytkowej nie naprawi zalanego smartfona w ramach standardowej gwarancji. Nawet jeśli sprzęt ma najwyższe normy wodoszczelności i zalał się podczas mycia rąk w umywalce.

W każdym telefonie na płycie głównej, w gnieździe ładowania i przy slocie na kartę SIM naklejone są małe, białe wskaźniki kontaktu z cieczą. Nazywa się to LDI (Liquid Damage Indicator). Te małe naklejki mają jedną właściwość. W kontakcie z wodą zmieniają kolor na intensywnie czerwony lub różowy. Zmiana jest nieodwracalna. Kiedy technik w autoryzowanym serwisie otwiera twój sprzęt i widzi czerwone kropki, od razu zamyka zlecenie z adnotacją o winie użytkownika.

Nie ma sensu kłócić się z serwisem i udowadniać, że telefon leżał tylko na wilgotnym blacie. Naklejki LDI nie kłamią. Reagują nawet na skrajnie wysoką wilgotność powietrza w łazience pełnej pary. Zabezpieczeniem przed kosztami w takiej sytuacji jest wyłącznie dodatkowe ubezpieczenie sprzętu od uszkodzeń mechanicznych i przypadkowych, które zazwyczaj wciskają operatorzy przy podpisywaniu umowy abonamentowej. I chociaż nikt nie lubi płacić tych dodatkowych rat za ubezpieczenie, to przy wymianie zalanego OLEDa nagle okazuje się to najlepszą inwestycją w życiu.

Technologia pędzi do przodu. Matryce są coraz cieńsze, jaśniejsze i droższe. Płyty główne to wielowarstwowe kanapki z układami lutowanymi jeden na drugim. Miejsca na błędy nie ma w ogóle. Woda to wróg publiczny numer jeden dla każdego kawałka krzemu. Nie ufaj szczelności swojego smartfona. Kiedy już dojdzie do najgorszego, działaj szybko, twardo i odetnij zasilanie, zamiast szukać w szafce paczki z ryżem.

Masz zalany sprzęt na biurku? Przestań czytać ten artykuł w poszukiwaniu magicznej sztuczki z internetu. Wyłącz go natychmiast, wyjmij tackę SIM i znajdź najbliższy serwis mikrolutowania w swojej okolicy, dopóki z miedzianych złącz na płycie nie zrobiła się zielona papka.


FAQ: Najczęściej zadawane pytania o zalany wyświetlacz i telefon

1. Czy zalany telefon można ładować bezprzewodowo?
Kategorycznie nie. Ładowanie indukcyjne generuje ogromne ilości ciepła. Cewka indukcyjna na pleckach telefonu w połączeniu z wodą wewnątrz obudowy to gwarantowane zwarcie, które może doprowadzić do uszkodzenia baterii, a nawet jej zapłonu na ładowarce.
2. Ile czasu telefon schnie po zalaniu?
W naturalnych warunkach pokojowych, woda uwięziona w zamkniętej obudowie nowoczesnego smartfona może nie wyschnąć nigdy. Przez szczeliny portów odparuje znikoma ilość wilgoci. Wewnątrz tworzy się swoiste terrarium, w którym woda nieustannie paruje i skrapla się na podzespołach, pogłębiając korozję.
3. Czy suszarka do włosów pomoże na wodę w porcie ładowania?
Nie. Strumień gorącego powietrza z suszarki wdmuchuje krople wody jeszcze głębiej do wnętrza urządzenia, przepychając je przez membrany głośników prosto na płytę główną. Ponadto wysoka temperatura może stopić kleje uszczelniające matrycę i zniekształcić plastikowe elementy obudowy.
4. Ekran po zalaniu miga na zielono – co to znaczy?
To typowy objaw dla uszkodzonych matryc OLED. Zielone migotanie lub jaskrawe pasy oznaczają zwarcie na taśmie sygnałowej przesyłającej obraz z płyty głównej do wyświetlacza. Moduł ekranu uległ uszkodzeniu sprzętowemu i wymaga fizycznej wymiany w serwisie.
5. Czy alkohol izopropylowy nadaje się do czyszczenia matrycy?
Izopropanol (IPA) jest doskonały do czyszczenia płyty głównej, ponieważ wypiera wodę i szybko paruje bez osadów. Jednakże wlanie go pod warstwy zalanej matrycy LCD całkowicie zniszczy dyfuzory światła, zostawiając trwałe zacieki. Matryc się nie myje, matryce się wymienia.
6. Telefon sam wibruje po wyciągnięciu z wody. Dlaczego?
Płyta główna ma zwarcie na linii zasilania silniczka wibracyjnego lub na przycisku zasilania. Urządzenie wpada w pętlę restartów (bootloop). Należy natychmiast spróbować wymusić twardy reset (najczęściej kombinacja przycisków Power + Volume Down) by wyłączyć sprzęt, zanim bateria rozładuje się do zera na zwarciu.


Bibliografia

  • Urząd Komunikacji Elektronicznej – https://www.uke.gov.pl
  • Polski Związek Motorowy (Sekcja sprzętu i elektroniki) – https://pzm.pl
  • Naukowa i Akademicka Sieć Komputerowa – https://www.nask.pl
  • Ministerstwo Cyfryzacji – https://www.gov.pl/web/cyfryzacja
  • Polskie Towarzystwo Informatyczne – https://pti.org.pl