Jak przyspieszyć tablet?

Najszybszy sposób na przyspieszenie tabletu to usunięcie zbędnych danych z pamięci wewnętrznej, wyłączenie aplikacji działających w tle oraz aktualizacja systemu do najnowszej wersji. Jeśli te trzy kroki nie pomogą, warto sprawdzić kartę pamięci, wyczyścić pamięć podręczną i rozważyć reset do ustawień fabrycznych.

Mój tablet sprzed czterech lat zaczął ciąć się tak mocno, że otwieranie przeglądarki trwało dłużej niż parzenie kawy. Zanim poszedłem do serwisu, spędziłem wieczór na grzebaniu w ustawieniach. Efekt? Urządzenie wróciło do formy bez wydawania złotówki. Poniżej opisuję dokładnie, co zrobiłem i co jeszcze warto sprawdzić, zanim ktokolwiek pomyśli o wymianie sprzętu na nowy.

Dlaczego tablet działa wolno i co właściwie go spowalnia?

Tablet zwalnia najczęściej z powodu zapchanej pamięci wewnętrznej. System operacyjny potrzebuje wolnego miejsca, żeby obsługiwać pliki tymczasowe, bez tego zapasu każda operacja trwa dłużej. Drugim winowajcą jest zbyt wiele aplikacji startujących automatycznie po włączeniu urządzenia. Trzecim, rzadziej wspominanym, jest po prostu wiek baterii, bo zużyte ogniwo potrafi ograniczać wydajność procesora, żeby chronić siebie przed przegrzaniem.

Czwarty powód to przestarzały system. Producenci z czasem przestają optymalizować stare wersje Androida pod kątem nowych aplikacji, przez co te instalowane świeżo z Google Play są cięższe niż oprogramowanie sprzed lat.

Czy mało pamięci RAM zawsze oznacza wolny tablet?

Nie zawsze. Spotkałem tablety z 2 GB RAM, które chodziły sprawniej niż modele z 4 GB, bo producent lepiej dopracował zarządzanie procesami. Ilość pamięci RAM ma znaczenie, ale sposób, w jaki system nią zarządza, znaczy więcej. To jest fakt, który często umyka w dyskusjach o specyfikacjach technicznych.

Jak wyczyścić pamięć tabletu, żeby zwiększyć jego szybkość?

Wejdź w ustawienia, znajdź sekcję przechowywania danych i sprawdź, ile miejsca zajmują zdjęcia, filmy oraz pliki pobrane. U mnie ponad dwadzieścia gigabajtów zajmowały zrzuty ekranu sprzed trzech lat. Usunięcie ich dało natychmiastowy, odczuwalny skok płynności przy przełączaniu aplikacji.

Dobrym pomysłem jest też przeniesienie zdjęć na dysk w chmurze albo na komputer, zamiast trzymać je lokalnie. Google Zdjęcia czy usługi podobne pozwalają na to bez utraty jakości, choć warto pilnować limitu darmowego konta.

Co zrobić z pamięcią podręczną aplikacji?

Pamięć podręczna, czyli cache, rośnie bezgłośnie. Przeglądarka, komunikatory, aplikacje zakupowe zapisują tam miniatury obrazków i dane logowania. Po pół roku użytkowania potrafi to zająć kilka gigabajtów. Wyczyszczenie cache dla pojedynczej aplikacji trwa dosłownie dwie sekundy, trzeba jedynie wejść w ustawienia aplikacji, kliknąć w informacje o pamięci i wybrać opcję wyczyszczenia danych tymczasowych.

Czy warto usuwać aplikacje działające w tle?

Tak, bo każda aplikacja uruchomiona w tle zjada zasoby procesora i baterii, nawet gdy jej nie używasz. Facebook, Messenger, niektóre gry mobilne potrafią budzić się co kilka minut, żeby sprawdzić powiadomienia. Ograniczenie tego zachowania naprawdę odciąża system.

• Wejdź w ustawienia baterii i sprawdź ranking aplikacji zużywających najwięcej energii w tle, bo to zwykle te same programy odpowiadają za spadek responsywności całego systemu, a ich wyłączenie przynosi efekt widoczny już po jednym dniu użytkowania urządzenia.
• Usuń te, z których nie korzystasz.

Druga rzecz, o której mało kto pamięta: widgety na ekranie głównym też zużywają zasoby. Pogoda na żywo, aktualności, podgląd mediów społecznościowych odświeżają się regularnie. Im mniej takich elementów, tym mniej pracy dla procesora.

Jak sprawdzić, które aplikacje najbardziej obciążają tablet?

W ustawieniach systemowych znajdziesz sekcję z informacjami o baterii i użyciu danych. Tam pokazuje się ranking, czasem nawet z podziałem na czas pracy na pierwszym planie i w tle. Jeśli jakaś gra zajmuje pierwsze miejsce, mimo że nie grałeś od tygodnia, oznacza to proces wiszący w pamięci bez powodu. Wymuszenie zatrzymania takiej aplikacji przez przycisk w ustawieniach rozwiązuje sprawę od razu.

Jak zaktualizować system, żeby tablet szybciej działał?

Aktualizacja Androida bądź iPadOS często wnosi poprawki wydajności, których nie da się uzyskać żadnym innym sposobem. Producenci regularnie łatają błędy zarządzania pamięcią i procesorem. Sprawdzenie dostępności nowej wersji zajmuje chwilę: ustawienia, sekcja o systemie, przycisk sprawdzenia aktualizacji.

Zdarza się jednak odwrotnie. Stary sprzęt z ograniczoną ilością RAM potrafi zwolnić po instalacji nowszej, cięższej wersji systemu. Jeśli masz tablet starszy niż pięć lat, warto przeczytać opinie innych użytkowników tego samego modelu przed zgodą na aktualizację, bo czasem lepiej zostać przy sprawdzonej wersji.

Czy stare tablety w ogóle dostają aktualizacje?

Większość producentów wspiera urządzenie przez dwa, maksymalnie trzy lata od premiery. Po tym czasie aktualizacje się kończą, a jedynym ratunkiem zostaje ręczna instalacja niestandardowej wersji systemu, co dla przeciętnego użytkownika bywa zbyt skomplikowane i ryzykowne.

Czy reset do ustawień fabrycznych naprawdę przyspiesza tablet?

Tak, i to zwykle najskuteczniej ze wszystkich metod. Resetujesz urządzenie do stanu z pudełka, usuwasz nagromadzone przez lata śmieci systemowe, wygasłe konta, zapomniane aplikacje. Zanim to zrobisz, zrób kopię zapasową zdjęć oraz kontaktów, bo reset kasuje wszystko bez możliwości cofnięcia.

Po resecie nie instaluj od razu wszystkich starych aplikacji z powrotem. Poczekaj tydzień, sprawdź, których naprawdę brakuje w codziennym użytkowaniu, i instaluj tylko te. Mniej zainstalowanych programów oznacza mniej procesów startujących przy włączeniu tabletu.

Co zrobić, gdy tablet się przegrzewa i przez to zwalnia?

Procesor mobilny, podobnie jak każdy inny, ogranicza swoją moc przy wysokiej temperaturze, żeby uniknąć uszkodzenia. Jeśli tablet jest gorący przy dotyku podczas zwykłego przeglądania internetu, coś jest nie tak. Zdejmij etui, zwłaszcza grube, silikonowe modele potrafią zatrzymywać ciepło jak termos. Unikaj też używania tabletu na kołdrze czy poduszce, bo materiał blokuje odprowadzanie ciepła od spodu obudowy.

Ładowanie podczas intensywnego grania dodatkowo podnosi temperaturę. Jeśli zauważasz spowolnienie akurat w takich momentach, odłącz ładowarkę na czas rozgrywki.

Czy aplikacje antywirusowe pomagają czy przeszkadzają?

Szczerze? W większości przypadków bardziej szkodzą niż pomagają. Darmowe aplikacje zabezpieczające na Androida często same w sobie zjadają zasoby, wyświetlają reklamy i skanują system w tle bez przerwy. Jeśli instalujesz aplikacje wyłącznie ze sklepu Google Play i nie klikasz w podejrzane linki, ryzyko infekcji jest minimalne. Dodatkowy program antywirusowy bywa wtedy zbędnym balastem.

Czy karta pamięci microSD wpływa na szybkość tabletu?

Owszem, i to czasem mocniej, niż się wydaje. Tanie karty klasy 4 czy 6 potrafią spowalniać całe urządzenie, zwłaszcza jeśli Android przeniósł na nie część danych aplikacji. Wymiana karty na model klasy 10 albo UHS-I zwykle daje zauważalną różnicę przy otwieraniu zdjęć i filmów zapisanych na karcie.

Unikaj też przenoszenia aplikacji na kartę SD, jeśli tablet na to pozwala. Pamięć wewnętrzna typu eMMC czy UFS jest zawsze szybsza niż jakakolwiek karta zewnętrzna, nawet ta najdroższa.

Jak wyłączyć animacje systemowe w opcjach programisty?

To mój ulubiony trik, bo działa natychmiast i za darmo. Wejdź w ustawienia, znajdź informacje o urządzeniu, kliknij siedem razy w numer kompilacji. Pojawi się komunikat o uruchomieniu opcji programisty. Następnie wróć do głównych ustawień, wejdź w nowo odblokowaną sekcję i znajdź trzy pozycje: skala animacji okna, skala animacji przejścia, skala animacji animatora. Ustaw wszystkie na wartość 0,5x albo całkowicie wyłącz.

Efekt jest psychologiczny w dużej mierze, bo procesor pracuje tyle samo, ale interfejs reaguje szybciej na dotyk. Subiektywne odczucie płynności potrafi się poprawić drastycznie.

Czy warto korzystać z trybu oszczędzania baterii na stałe?

Nie do końca. Tryb oszczędzania baterii ogranicza wydajność procesora i częstotliwość odświeżania ekranu, co owszem wydłuża pracę na baterii, ale jednocześnie spowalnia reakcję systemu. Włączaj go wtedy, gdy naprawdę potrzebujesz oszczędzać energię, a nie jako stały stan pracy urządzenia.

Czy lepiej kupić nowy tablet, czy próbować przyspieszyć stary?

Zależy od wieku sprzętu i budżetu. Jeśli tablet ma mniej niż trzy lata i problemem jest wyłącznie zapchana pamięć oraz nadmiar aplikacji, powyższe kroki wystarczą w zupełności. Jeśli jednak urządzenie ma ponad pięć lat, nie otrzymuje już aktualizacji bezpieczeństwa, a bateria trzyma ledwie kilka godzin, inwestycja w nowy model może się po prostu opłacać bardziej niż czas poświęcony na reanimację starego sprzętu.

Prawda jest zresztą taka, że czasem koszt wymiany baterii w serwisie zbliża się do ceny używanego, nowszego tabletu. Wtedy wybór staje się oczywisty.

Jakie aplikacje do czyszczenia naprawdę działają?

Mało które. Większość aplikacji reklamujących się jako cudowne narzędzia przyspieszające telefon czy tablet robi dokładnie to samo, co możesz zrobić ręcznie w ustawieniach, tylko z dodatkowymi reklamami i w gorszym wydaniu. Android ma wbudowany mechanizm zarządzania pamięcią od wersji 6.0, a dodatkowe aplikacje czyszczące często tylko dublują jego pracę, zużywając przy okazji własne zasoby.

Jak sprawdzić realny wpływ zmian po wdrożeniu wszystkich powyższych kroków?

Zainstaluj aplikację do testowania wydajności, na przykład jedną z darmowych pozycji w Google Play, zanotuj wynik przed zmianami i porównaj po. U mnie na starym tablecie wynik testu poprawił się o niecałe dwadzieścia procent po samym czyszczeniu pamięci i wyłączeniu aplikacji w tle. Po resecie fabrycznym różnica sięgnęła niemal połowy czasu ładowania aplikacji w porównaniu do stanu wyjściowego.

Chociaż prawdę mówiąc, brakuje twardych danych porównawczych dla wszystkich modeli na rynku, więc traktuj powyższe liczby jako przykład z jednego konkretnego urządzenia, a nie regułę uniwersalną.

To teraz twoja kolej. Weź tablet do ręki, otwórz ustawienia pamięci i sprawdź, ile miejsca faktycznie zostało wolnego. Jeśli liczba jest poniżej dziesięciu procent całej pojemności, zacznij od tego, zanim przejdziesz do reszty porad z tego artykułu. Przyspieszenie tabletu rzadko wymaga wizyty w serwisie, częściej wystarczy pół godziny porządków w ustawieniach systemowych.

Najczęściej zadawane pytania

• Jak szybko przyspieszyć tablet bez resetowania go? Wyczyść pamięć podręczną aplikacji, usuń nieużywane programy i wyłącz animacje systemowe w opcjach programisty.
• Czy reset fabryczny naprawdę przyspiesza stary tablet? Tak, zwykle daje największą poprawę płynności ze wszystkich dostępnych metod.
• Czy karta pamięci microSD spowalnia tablet? Tania karta niskiej klasy może spowalniać urządzenie, karta klasy 10 lub UHS-I rozwiązuje ten problem.
• Czy aplikacje czyszczące pamięć rzeczywiście przyspieszają tablet? Zwykle nie, bo Android ma już wbudowane zarządzanie pamięcią.
• Dlaczego tablet się przegrzewa i zwalnia podczas użytkowania? Procesor ogranicza moc przy wysokiej temperaturze, a etui i ładowanie podczas grania pogarszają sprawę.
• Kiedy lepiej kupić nowy tablet zamiast przyspieszać stary? Gdy urządzenie ma ponad pięć lat, nie dostaje aktualizacji i bateria szybko się wyczerpuje.

Bibliografia:
1. Google Android – https://www.android.com
2. Samsung Polska – https://www.samsung.com/pl
3. Urząd Komunikacji Elektronicznej – https://www.uke.gov.pl
4. Komputer Świat – https://www.komputerswiat.pl
5. PCWorld Polska – https://www.pcworld.pl
6. Lenovo – https://www.lenovo.com