Objawy zaburzeń osobowości: Odkryj to

Objawy zaburzeń osobowości to utrwalone, sztywne wzorce zachowań i relacji z innymi, które drastycznie odbiegają od norm kulturowych i powodują głębokie cierpienie pacjenta. Odkryj to u bliskich, obserwując nagłe wybuchy gniewu, chroniczną pustkę czy patologiczny lęk przed odrzuceniem, bo te sygnały całkowicie rujnują codzienne funkcjonowanie. Zwykle ludzie mylą je ze zwykłym stresem. A to błąd. Zła diagnoza to zrujnowane życie. My w gabinetach widzimy to codziennie. Pacjent przychodzi z rzekomą depresją. Dostaje leki. Leki nie działają. Dlaczego? Bo pod spodem kryje się patologia struktury charakteru.

Prawda jest zresztą absolutnie taka, że system opieki zdrowotnej często bagatelizuje ten problem. Lekarze pierwszego kontaktu wypisują recepty na leki uspokajające. Rodzina każe pacjentowi wziąć się w garść. Tymczasem objawy zaburzeń osobowości zakorzeniają się w człowieku już w okresie wczesnej dorosłości. Zmieniają sposób, w jaki chory postrzega samego siebie i otoczenie. To jest bez mała najgorsza opcja z wszystkich możliwych diagnoz psychiatrycznych. Wymaga lat ciężkiej terapii poznawczo-behawioralnej. Brak szybkiej reakcji kończy się próbami samobójczymi lub całkowitą izolacją społeczną.

Jakie są najczęstsze objawy zaburzeń osobowości z wiązki B?

Wiązka B to czysty chaos. Znajdziesz tu borderline, narcyzm, histrioników i osobowość dyssocjalną. Pacjenci z tej grupy trafiają na oddziały najczęściej. Powód jest prosty. Ich zachowanie jest głośne, destrukcyjne i niemożliwe do zignorowania. Szczerze mówiąc mam już po dziurki w nosie czytania tych samych bzdur na forach gdzie każdy diagnozuje u swojego byłego narcyzm. Siedzimy w gabinecie po osiem godzin i próbujemy odsiać zwykłe chamstwo od prawdziwego zaburzenia z osi drugiej. Ludzie naczytają się postów w internecie a potem przychodzą i żądają papierka żeby mieć wymówkę na swoje zdrady. To jest po prostu dramat. Terapia to nie jest KONSULTACJA u wróżki. Wymaga twardych dowodów klinicznych z testów.

Chwiejność emocjonalna to absolutna podstawa u pacjentów z pogranicza. Rano cię kochają. Wieczorem nienawidzą. Zrobiliśmy w zeszłym miesiącu analizę przyjęć na oddziale w Pruszkowie. Bez mała osiemdziesiąt procent pacjentów po próbach samobójczych miało w wywiadzie silne cechy borderline. Ich relacje przypominają pole minowe. W jednej chwili idealizują partnera, by za moment zrównać go z ziemią za to, że nie odpisał na wiadomość w ciągu minuty.

Z kolei osobowość antyspołeczna manifestuje się zupełnie inaczej. Widzimy tu całkowity brak empatii. Notoryczne łamanie prawa. Manipulowanie innymi ludźmi tylko dla własnej korzyści finansowej lub rozrywki. Tacy pacjenci rzadko zgłaszają się na leczenie z własnej woli. Najczęściej przysyła ich sąd. I tu pojawia się problem. Nie mamy magicznej pigułki na brak sumienia.

Jak testy i wywiady kliniczne weryfikują te schorzenia?

Testy psychologiczne dają nam suche liczby. Używamy MMPI-2 lub ustrukturyzowanego wywiadu SCID-5. Ale liczby to nie wszystko. Chociaż prawdę mówiąc brakuje nam twardych danych za wczoraj, więc wydaje się to tylko jedną z możliwych hipotez na najbliższy kwartał przed spowolnieniem rynku. Pacjent w trakcie badania może kłamać. Narcyz będzie przedstawiał siebie w superlatywach. Osoba z unikającym zaburzeniem osobowości zatai większość swoich lęków ze wstydu. My musimy czytać między wierszami.

Podczas wywiadu patrzymy na mechanizmy obronne. Czy pacjent stosuje projekcję? Czy rozszczepia rzeczywistość na czarno-białą? Diagnosta obserwuje reakcje na frustrację. Wrzucamy niewygodne pytanie o relacje z matką i patrzymy na mowę ciała. Czasami jedno zaciśnięcie pięści mówi więcej niż wypełniony kwestionariusz na sto pytań.

Dlaczego zaburzenia z wiązki C są tak trudne do wykrycia?

Bo ci ludzie cierpią w ciszy. Osobowość unikająca czy zależna nie robi awantur w restauracji. Nie tnie się na oczach rodziny. Pacjent z wiązki C po prostu znika. Zamyka się w pokoju. Zgadza się na najgorsze warunki pracy, byle tylko nikt na niego nie krzyczał. Zastanawiacie się zresztą, dlaczego to na produkcji tak wyje na testach po drodze? Sam się nad tym borykałem dzisiaj u siebie we wtorek. Pracownik nie zgłasza błędu, bo boi się konfrontacji z kierownikiem. To są właśnie objawy zaburzeń osobowości w środowisku zawodowym.

Osobowość obsesyjno-kompulsyjna (nie mylić z nerwicą natręctw) to perfekcjonizm posunięty do granic absurdu. Taki człowiek nigdy nie kończy projektu. Ciągle poprawia detale. Oczekuje od innych niemożliwego. Traci przyjaciół, bo nikt nie jest w stanie sprostać jego rygorystycznym standardom moralnym. Leczenie tego to orka na ugorze. Pacjent uważa, że to świat jest zepsuty, a on jako jedyny ma rację.

Jak postępować z osobą, która odrzuca diagnozę?

Zmuszanie do terapii dorosłego człowieka to strata czasu. Jeśli ktoś nie widzi problemu w swoim zachowaniu, żaden psycholog mu nie pomoże. Ale rodzina musi jakoś przetrwać. Dobrym pomysłem jest postawienie twardych granic. Bez tego zginiecie w tej relacji.

• Zablokuj możliwość manipulacji finansowej. Osoby z chwiejnością emocjonalną często wydają pieniądze w sposób impulsywny, zadłużając całą rodzinę. Musisz natychmiast odciąć wspólne konta i zabezpieczyć swoje oszczędności, zanim komornik zapuka do drzwi z powodu niespłaconych chwilówek wziętych w środku nocy pod wpływem nagłego epizodu manii lub pustki.
• Nie ustępuj.
• Przestań tłumaczyć ich zachowanie przed znajomymi. Jeśli twój partner zrobił awanturę na imprezie, pozwól mu ponieść tego konsekwencje. Krycie patologicznych zachowań tylko wzmacnia mechanizm wyparcia.
• Zadbaj o siebie.

Prawda jest brutalna. Leczenie trwa latami. Obejmuje farmakoterapię, która łagodzi stany lękowe i depresyjne, oraz intensywną psychoterapię. Najlepsze wyniki daje terapia dialektyczno-behawioralna (DBT) opracowana specjalnie dla pacjentów z borderline. Uczy ich tolerancji na stres i regulacji emocji. Zmieniliśmy te zasady na robocie w zeszłym roku i widać poprawę na oddziałach dziennych.

Jeżeli widzisz u kogoś te wzorce, nie próbuj go ratować na własną rękę. Zginiesz w tym bagnie. Wyślij go do specjalisty. Zmierz się z faktami. Zadzwoń do poradni i umów wizytę, bo odkładanie tego na później tylko pogłębia degenerację struktur mózgu odpowiedzialnych za kontrolę impulsów. Przestań szukać wymówek i po prostu idź do psychiatry.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

• Czym różnią się objawy zaburzeń osobowości od zwykłej depresji?
  Depresja to epizod, który ma swój początek i koniec. Zaburzenia osobowości to stały, sztywny konstrukt charakteru obecny przez całe życie, wpływający na każdy aspekt funkcjonowania.
• Czy da się to całkowicie wyleczyć?
  Całkowite wyleczenie w sensie zmiany osobowości jest niemożliwe. Terapia pozwala jednak na złagodzenie objawów i naukę zdrowych mechanizmów radzenia sobie ze stresem.
• Jakie leki stosuje się w terapii?
  Nie ma leków na samą osobowość. Stosuje się leki stabilizujące nastrój, antydepresanty oraz neuroleptyki, by opanować agresję lub stany lękowe.
• Czy borderline dziedziczy się genetycznie?
  Badania wskazują na predyspozycje genetyczne do chwiejności emocjonalnej, ale do pełnego rozwoju zaburzenia konieczny jest wpływ środowiska, najczęściej traumy z dzieciństwa.
• Jak rozmawiać z osobą narcystyczną?
  Krótko. Rzeczowo. Bez okazywania silnych emocji. Ustalaj twarde granice i nie wdawaj się w dyskusje, które mają na celu udowodnienie twojej winy.
• Ile trwa psychoterapia?
  W przypadku zaburzeń z osi drugiej mówimy o procesie trwającym od kilku do nawet kilkunastu lat regularnych spotkań.

Bibliografia

1. Główny Urząd Statystyczny – https://stat.gov.pl
2. Ministerstwo Zdrowia – https://www.gov.pl/web/zdrowie
3. Wydawnictwo Naukowe PWN – https://pwn.pl
4. Polskie Towarzystwo Psychiatryczne – https://psychiatria.org.pl
5. Narodowy Fundusz Zdrowia – https://www.nfz.gov.pl