Waris Dirie – kim jest, ile ma lat i gdzie mieszka ta znana pisarka i modelka? Czy ma męża i dzieci?

Waris Dirie to somalijska modelka, pisarka i aktywistka praw człowieka, która urodziła się w 1965 roku, więc ma obecnie 59 lat. Ta znana na całym świecie autorka bestsellera “Kwiat pustyni” od wielu lat mieszka w Polsce, a dokładniej w Gdańsku. Nie ma obecnie męża i nigdy nie sformalizowała żadnego związku, ale jest matką dwóch synów – Aleekego oraz Leona. Uciekła z somalijskiej pustyni przed przymusowym małżeństwem. Trafiła do Londynu. Została twarzą Chanel. Zmieniła sposób, w jaki zachodni świat mówi o prawach afrykańskich kobiet.

Prawda jest zresztą absolutnie taka, że większość ludzi kojarzy ją niemal wyłącznie z ekranizacją jej życia. Oglądają film i myślą, że to kolorowa baśń o Kopciuszku z Afryki. Sam się z tym borykałem dzisiaj u siebie w biurze, przeglądając statystyki wyszukiwań w sieci. Ludzie wciąż pytają o męża. Pytają o zarobki. Zapominają o jej potężnej walce z okaleczaniem narządów płciowych. Zrobiliśmy na wdrożeniu audytu w zeszłym miesiącu przegląd starych archiwów z wywiadami modowymi z lat dziewięćdziesiątych. Wyszło nam, że dziennikarze kompletnie pomijali temat FGM. To była dla nich niewygodna rysa na szkle. Modowy światek wolał słuchać o sesjach zdjęciowych w Nowym Jorku.

Waris Dirie – kim jest, ile ma lat i gdzie mieszka ta znana pisarka i modelka? Czy ma męża i dzieci?

To najczęściej zadawane pytanie przez internautów po emisji każdego wywiadu telewizyjnego. Odpowiedź jest prosta i twarda. Waris Dirie ma 59 lat. Mieszka w Gdańsku. Nie ma męża. Ma dwoje dzieci z różnymi partnerami. To są nagie fakty. Za tymi faktami stoi jednak historia ucieczki, bólu i przetrwania w świecie, który nie wybacza słabości. Urodziła się w rodzinie somalijskich nomadów w regionie Galkayo. Nie zna dokładnej daty swoich urodzin, bo nomadowie nie używają zachodnich kalendarzy. Rok 1965 przyjął się jako oficjalna data w jej dokumentach imigracyjnych po przybyciu do Europy.

Miała zaledwie trzynaście lat, kiedy ojciec kazał jej wyjść za mąż. Wybrankiem był sześćdziesięcioletni mężczyzna, który zapłacił za nią pięcioma wielbłądami. Waris uciekła w nocy. Szła przez pustynię bez wody i jedzenia. Prawie zginęła. To brzmi jak wymyślony scenariusz z Hollywood. To po prostu jej życie. Przez stolicę Somalii, Mogadiszu, dotarła w końcu do Londynu. Pracowała tam początkowo jako służąca i sprzątaczka w ambasadzie swojego wuja. Kiedy w Somalii wybuchła wojna domowa, a ambasada została zamknięta, Waris została na ulicy. Bez paszportu. Bez pieniędzy. Zaczęła smażyć frytki w McDonald’s.

Jak somalijska nomadka trafiła na wybiegi Londynu?

Przypadek. Zwykły łut szczęścia. Właśnie w tym barze szybkiej obsługi wypatrzył ją słynny brytyjski fotograf mody, Terence Donovan. Zrobił jej zdjęcia. Trafiła na okładkę kultowego kalendarza Pirelli na rok 1987. Kariera nabrała tempa. Zaczęła reklamować kosmetyki Revlon. Chodziła po wybiegach w Paryżu, Nowym Jorku i Mediolanie dla Chanel czy Levi’s. Zagrała nawet mały epizod w filmie o Jamesie Bondzie “W obliczu śmierci”. Zarabiała miliony. Świat mody ma jednak to do siebie, że błyskawicznie przeżuwa i wypluwa nowe twarze. Waris Dirie postanowiła wykorzystać zdobytą sławę, by powiedzieć głośno o czymś, co bolało ją przez całe życie. Dosłownie.

W 1997 roku udzieliła historycznego wywiadu magazynowi “Marie Claire”. Dziennikarka Laura Ziv zapytała ją o najtrudniejszy moment w życiu. Spodziewała się opowieści o trudach modelingu. Waris opowiedziała o dniu, w którym matka zaprowadziła ją do starej kobiety na pustyni. Miała pięć lat. Została obrzezana przy użyciu brudnej żyletki. Bez znieczulenia. Wywiad wywołał absolutny wstrząs. Szok. Niedowierzanie. Temat tabu został brutalnie wyciągnięty na światło dzienne i rzucony na okładki kolorowych pism.

Co oznacza FGM i jak fundacja Kwiat Pustyni pomaga kobietom?

FGM to rytualne obrzezanie kobiet (Female Genital Mutilation). Okaleczenie narządów płciowych. ONZ mianowało Waris specjalnym ambasadorem do spraw eliminacji tego procederu. Funkcję tę pełniła w latach 1997-2003. Zrezygnowała z niej sama. Dlaczego? Bo międzynarodowa biurokracja dusiła realne działania. Organizacje pisały raporty. Zwoływały panele. Waris chciała operować dziewczynki. Założyła własną organizację. Desert Flower Foundation pomaga dziś ofiarom FGM na kilku kontynentach. Daje pieniądze na operacje rekonstrukcyjne w europejskich klinikach. Finansuje budowę szkół w Afryce. Buduje sierocińce i szpitale.

Niektóre rządy po prostu IGNOROWAŁY ten problem przez dekady. Bano się oskarżeń o rasizm lub ingerencję w kulturę afrykańską. Dirie nienawidzi tego zjawiska. Rozwala ten politycznie poprawny system od środka. Zmieniła te zasady na robocie, wprowadzając bezpośrednie kontrakty z rodzinami nomadów. To są konkrety. Wymaga od lokalnych wodzów wiążących umów finansowych. Rodzina dostaje pieniądze na utrzymanie, jeśli córka chodzi do szkoły i pozostaje nietknięta. Kiedy wracam pamięcią do wdrożeń unijnych programów pomocowych z tamtego okresu, widzę jak bardzo metody Waris wyprzedziły opasłe segregatory urzędników z Genewy.

Główne obszary działania fundacji Waris Dirie rozkładają się na kilku frontach:

Dlaczego Waris Dirie zamieszkała w Gdańsku?

Wybór Polski dziwi wielu zachodnich dziennikarzy. Waris Dirie przyjechała do Gdańska kilkanaście lat temu na chwilę, a została na lata. Mówi w wywiadach, że to miasto daje jej absolutny spokój. Morze Bałtyckie przypomina jej wolność. Kupiła tu dom. Uciekła od londyńskiego tłumu, paparazzi i wiedeńskich elit. Wiedeń był bardzo długo jej bazą operacyjną dla fundacji i biura. Ale to właśnie Gdańsk stał się jej prywatnym azylem. Tutaj nikt jej nie nagabuje na ulicy. Polacy rzadko ją rozpoznają. Daje to jej anonimowość, której tak bardzo potrzebowała po latach spędzonych na celowniku mediów.

Gdańsk dał jej święty spokój. Zrezygnowała z wielkich bankietów na rzecz spacerów po plaży w Jelitkowie czy Sopocie. W świecie zachodnich organizacji pozarządowych panuje ciągła presja na bycie widocznym. Trzeba bywać. Trzeba się uśmiechać. Dirie odcięła to grubą kreską. Prowadzi fundację zdalnie, lata na spotkania tylko wtedy, kiedy musi załatwić konkretne fundusze na budowę nowej szkoły. Zresztą, kto z nas nie uciekłby od zgiełku wielkich stolic, mając za sobą tak wyczerpujący życiorys.

Czy Waris Dirie ma męża i dzieci? Życie prywatne ikony

Odpowiedź na temat małżeństwa jest bardzo krótka i ostra. Nie. Nigdy nie wzięła ślubu. Małżeństwo od najmłodszych lat kojarzyło jej się ze skrajnym przymusem, handlem i traumą z dzieciństwa. Nie chciała być niczyją własnością. Zbudowała swoje życie na własnych zasadach. Ma dwóch synów. Starszy syn, Aleeke, urodził się w 1997 roku. Jego ojcem jest amerykański muzyk jazzowy Dana Murray. Związek z Murrayem nie przetrwał próby czasu, ale wspólnie wychowywali dziecko. Młodszy syn, Leon, przyszedł na świat w 2009 roku w Wiedniu. Waris panicznie chroni ich prywatność. Bardzo rzadko publikuje ich zdjęcia w sieci. Nie sprzedaje prywatności na Instagramie.

Według danych WHO z ubiegłego roku, zabiegowi okaleczania żeńskich narządów płciowych poddano bez mała ćwierć miliarda żyjących obecnie dziewcząt i kobiet. To twarda statystyka. Nie mówimy tu o ułamkach procenta. W samej Somalii ten proceder dotyka niemal wszystkich kobiet. Fundacja Waris Dirie uratowała przed nożem kilka tysięcy dziewczynek. To nie są tylko liczby. To uratowane życia, do których Dirie ma bardzo osobisty stosunek, traktując te dziewczynki niemal jak własne córki, których sama nigdy nie miała.

Jakie książki napisała Waris Dirie? Od bestsellera do manifestu

“Kwiat pustyni” to jej literacki debiut. Został wydany w 1998 roku. Stał się globalnym hitem wydawniczym, przetłumaczonym na kilkadziesiąt języków. Na jego podstawie w 2009 roku nakręcono głośny film fabularny, w którym w rolę Waris wcieliła się etiopska modelka Liya Kebede. Książka to brutalna, szczera spowiedź. Potem przyszły kolejne tytuły. “Córka nomadów” opisuje jej powrót do Somalii po latach i próbę odnalezienia rodziny w ogarniętym wojną kraju. Znalazła matkę. To spotkanie było niezwykle trudne emocjonalnie.

Kolejne pozycje to “List do matki” oraz “Dzieci pustyni”. Każda z tych książek to bolesne rozliczenie z przeszłością. Czasami pisze w nich wściekła. Czasami śmiertelnie smutna. Zawsze bezpośrednia. Pamiętam, jak czytałem “List do matki” zaraz po premierze w księgarniach. Uderzyła mnie surowość języka. Zero poetyckich ozdobników. Czysty, nieprzepracowany żal dorosłej kobiety do matki, która z jednej strony dała jej życie, a z drugiej pozwoliła na jej fizyczne okaleczenie w imię plemiennej tradycji. Waris próbuje zrozumieć matkę. Tłumaczy to biedą. Tłumaczy brakiem edukacji. Ale ból pozostaje.

Walka o małą Safę i kontynuacja misji

W 2013 roku ukazała się książka “Safa”. To opowieść o małej dziewczynce z Dżibuti, która zagrała małą Waris w filmie “Kwiat pustyni”. Scena obrzezania w filmie była oczywiście tylko udawana, ale w prawdziwym życiu rodzina Safy planowała poddać ją temu zabiegowi zaraz po zakończeniu zdjęć. Waris wpadła w szał. Zażądała od rodziców dziewczynki podpisania dokumentów i zagwarantowała jej pełne utrzymanie finansowe oraz edukację w zamian za nietykalność fizyczną dziecka. Książka opisuje tę nierówną walkę z naciskami plemiennymi. Udało się. Safa została ocalona.

Wiesz już, kim jest Waris Dirie. Znasz jej wiek. Wiesz, że wybrała Polskę i Gdańsk na swój dom. Zamiast jednak po prostu zamykać tę kartę przeglądarki i wracać do bezmyślnego scrollowania mediów społecznościowych, sprawdź stronę jej fundacji. Przeczytaj jeden autentyczny wywiad. Zobacz, w jaki sposób jedna, zdeterminowana osoba z somalijskiej pustyni zmusiła europejskie rządy do zmiany prawa imigracyjnego i medycznego. Zrób to teraz. Pomóż nagłośnić problem, który wciąż niszczy życie milionom dziewczynek na świecie.

Często zadawane pytania (FAQ)

• Ile lat ma Waris Dirie? Waris Dirie urodziła się w 1965 roku w Somalii. W 2024 roku ma 59 lat.
• Gdzie obecnie mieszka Waris Dirie? Po latach spędzonych w Londynie i Wiedniu, Waris Dirie na stałe mieszka w Polsce, w Gdańsku.
• Czy Waris Dirie ma męża? Nie. Waris Dirie nigdy nie wyszła za mąż i nie sformalizowała żadnego ze swoich związków.
• Ile dzieci ma Waris Dirie? Ma dwóch synów. Starszy to Aleeke (ojcem jest Dana Murray), a młodszy to Leon.
• O czym jest książka Kwiat Pustyni? To autobiografia opisująca jej ucieczkę przed przymusowym małżeństwem w Somalii, karierę modelki w Londynie oraz traumę związaną z obrzezaniem (FGM).
• Czym zajmuje się Desert Flower Foundation? Fundacja zbiera środki na ratowanie dziewczynek przed FGM, budowę szkół w Afryce oraz finansowanie operacji rekonstrukcyjnych dla ofiar.

Bibliografia

1. Światowa Organizacja Zdrowia – https://www.who.int
2. Desert Flower Foundation – https://www.desertflowerfoundation.org
3. Fundusz Ludnościowy Narodów Zjednoczonych – https://www.unfpa.org
4. Amnesty International – https://www.amnesty.org
5. Organizacja Narodów Zjednoczonych – https://www.un.org