Lata temu polscy piłkarze zdobyli srebro olimpijskie. Igrzyska Olimpijskie w 1992

Lata temu polscy piłkarze zdobyli srebro olimpijskie podczas letniego turnieju w Barcelonie, przegrywając zacięty finał z gospodarzami 2:3. Igrzyska Olimpijskie w 1992 roku pozostają do dzisiaj ostatnim medalowym sukcesem męskiej reprezentacji Polski w piłce nożnej na imprezie tej rangi. Prawda jest zresztą absolutnie taka, że nikt przed startem zawodów nie dawał tej grupie chłopaków większych szans na strefę medalową.

Pojechaliśmy tam po swoje. Janusz Wójcik zbudował drużynę opartą na charakterze. Żadnego respektu dla rywali. To zadziałało od razu. Chłopaki wyszli na boisko i zaczęli grać w piłkę tak, jakby trenowali ze sobą od dekady na najlepszych boiskach Europy, a nie na wyboistych murawach w końcówce polskiej transformacji ustrojowej.

Jak wyglądała faza grupowa Polaków w Barcelonie?

Turniej piłkarski rozpoczął się dla nas od mocnego uderzenia na stadionie w Saragossie. Pierwszym przeciwnikiem był Kuwejt. Wygrywamy 2:0 po dwóch trafieniach Andrzeja Juskowiaka. Mecz bez większej historii. Zrobiliśmy to, co do nas należało. Prawdziwy test przyszedł zaraz potem.

Graliśmy z Włochami. A Włosi myśleli, że nas rozjadą. Mieli w składzie Demetrio Albertiniego i Dino Baggio. Byli faworytami do złota. Zniszczyliśmy ich s​ystem gry w 90 minut. Wygrana 3:0 po golach Juskowiaka, Ryszarda Stańka i Grzegorza Mielcarskiego wbiła całą Europę w fotel. Włosi snuli się po murawie bez pomysłu. Byliśmy szybsi. Byliśmy silniejsi fizycznie. Ostatni mecz w grupie z USA zremisowaliśmy 2:2, bo Wójcik dał odpocząć podstawowym graczom. Awans mieliśmy już w kieszeni.

Zdobyliśmy bez mała pięć bramek w dwóch pierwszych starciach, co pokazało naszą potworną siłę w ataku. Juskowiak i Wojciech Kowalczyk rozumieli się bez słów. Jeden zgrywał, drugi ruszał do prostopadłej piłki. Proste. Skuteczne. Żadnego kombinowania w środku pola.

Kto ciągnął grę naszej drużyny na boisku?

Zastanawiacie się zresztą, jak to możliwe, że dwaj tak młodzi napastnicy przestawiali obrońców z Serie A? Sam się nad tym borykałem dzisiaj u siebie we wtorek przeglądając stare taśmy VHS z tamtych lat. Odpowiedź leży w przygotowaniu motorycznym. Wójcik zajechał tych chłopaków na zgrupowaniach. Biegali po górach. Dźwigali ciężary. Na boisku mieli siłę biegać przez 120 minut bez zadyszki.

Andrzej Juskowiak został królem strzelców całego turnieju. Zdobył siedem bramek. Wojciech Kowalczyk dołożył cztery. Ale to nie tylko atak robił robotę. W obronie rządził Tomasz Wałdoch z Tomaszem Łapińskim. Graliśmy starym systemem z libero. Łapiński czyścił wszystko, co przeszło przez pierwszą linię zasieków. W bramce stał Aleksander Kłak. Bronił jak w transie. Miał refleks, którego zazdrościli mu bramkarze z zachodnich lig.

W środku pola kapitanem był Jerzy Brzęczek. Rozdzielał piłki, uspokajał grę. Miał obok siebie Piotra Świerczewskiego, który kasował ataki rywali zanim ci zdążyli pomyśleć o strzale. To była maszyna. Zespół kompletny na tamte czasy.

Dlaczego system motywacyjny Janusza Wójcika zadziałał?

Wójcik nie był taktycznym geniuszem. Był psychologiem ulicy. Wiedział, jak dotrzeć do młodych chłopaków z blokowisk. Hasło “Kiełbasy w górę i golimy frajerów” przeszło do legendy. Budował w nich oblężoną twierdzę. Wmawiał im, że cały świat jest przeciwko nim, a oni muszą wyjść i udowodnić swoją wartość.

Piszę to teraz o 3 nad ranem, bo serwer bazy danych znowu wywalił mi wczorajszy szkic raportu o polskim sporcie, ale doskonale pamiętam ten sierpień 92 roku. Siedziałem na dywanie przed starym telewizorem marki Rubin w małym mieszkaniu na krakowskim osiedlu. Ojciec palił radomskie, a my darliśmy mordę, gdy Kowalczyk urywał się hiszpańskim obrońcom. Tego napięcia nie da się podrobić żadnym dzisiejszym streamem. To były emocje surowe. Prawdziwe. Nikt nie analizował wskaźników xG (oczekiwanych goli). Liczyło się to, czy piłka wpadła do siatki.

Trener potrafił zdjąć z nich presję. Związek piłkarski nie interesował się tą kadrą przez długi czas. Wójcik załatwiał sponsorów sam. Fundacja Olimpijska zebrała pieniądze na przygotowania. Zawodnicy czuli, że grają dla siebie i dla trenera, a nie dla działaczy w garniturach.

Jak przebiegała faza pucharowa przed finałem?

W ćwierćfinale trafiliśmy na Katar. Mecz odbył się na Camp Nou. Wygraliśmy 2:0 po golach Kowalczyka i Juskowiaka. Katarczycy próbowali grać ostro, ale nasi nie odstawiali nogi. Świerczewski zarobił żółtą kartkę, Kłak obronił kilka groźnych strzałów z dystansu. Zrobiliśmy swoje.

Półfinał to był absolutny koncert. Australia. Zespół, który wcześniej wyrzucił z turnieju Szwedów. Zmietliśmy ich z boiska. Wynik 6:1 mówi sam za siebie. Juskowiak strzelił trzy bramki. Kowalczyk dołożył dwie. Jedną dorzucił Murphy (samobój). Australijczycy wyglądali, jakby pomylili dyscypliny sportu. Graliśmy szybko. Piłka krążyła od nogi do nogi. Byliśmy w finale o​limpijskim. Cała Polska wstrzymała oddech.

Finał na Camp Nou. Dlaczego mecz z Hiszpanią wciąż boli?

8 sierpnia 1992 roku. Barcelona. Prawie sto tysięcy ludzi na trybunach gwizdało na nasze akcje. Hiszpanie mieli w składzie Pepa Guardiolę, Luisa Enrique i Kiko. Byli gospodarzami. Musieli wygrać.

Zaczęliśmy znakomicie. W 45. minucie Wojciech Kowalczyk dostał piłkę, przepchnął obrońcę i uderzył obok bramkarza. Prowadziliśmy 1:0 do przerwy. Cisza na Camp Nou. Hiszpanie byli w szoku.

W drugiej połowie zaczęły się schody. Abelardo wyrównał w 65. minucie po dośrodkowaniu z rzutu wolnego. Pięć minut później Kiko dobił strzał i Hiszpania prowadziła 2:1. Ale nasi się nie poddali. W 76. minucie Ryszard Staniek uderzył z pola karnego. 2:2. Mecz zaczynał się od nowa.

Końcówka to był dramat. 90 minuta. Kiko dostaje piłkę w polu karnym. Kłak wychodzi z bramki. Strzał. Gol. 3:2 dla Hiszpanii. Koniec marzeń. Zdobyliśmy s​rebro. Chłopaki płakali na murawie. Wójcik stał przy linii bocznej z kamienną twarzą. Przegraliśmy z potężnym rywalem, grając na jego terenie, przy ogłuszającym dopingu.

Sędziowanie w tym meczu do dziś budzi kontrowersje. Kolumbijski arbiter Jose Torres Cadena gwizdał dziwnie. Wiele stykowych fauli oceniał na korzyść gospodarzy. Ale prawda jest taka, że w ostatnich minutach po prostu zabrakło nam sił. Zostawiliśmy na boisku zdrowie, ale Hiszpanie mieli szerszą ławkę rezerwowych.

Co stało się z zawodnikami po powrocie z Barcelony?

Wrócili do kraju jako bohaterowie. Wszyscy myśleli, że ta bаza zawodników da nam awans na Mistrzostwa Świata w 1994 roku. Wójcik rzucił hasło: “Zmieniamy szyld i jedziemy dalej”. Przejął dorosłą reprezentację i zabrał ze sobą większość olimpijczyków.

Kiedy przyszło grać o stawkę w eliminacjach do mistrzostw świata, cały ten system po prostu się zesrał na rzadko. Przegrywaliśmy mecze. Olimpijczycy zderzyli się ze ścianą dorosłego futbolu. Okazało się, że młodzieżowa fantazja to za mało na zorganizowane, dorosłe reprezentacje Anglii czy Holandii.

Wielu z tych chłopaków wyjechało za granicę tuż po igrzyskach. Juskowiak trafił do Portugalii. Kowalczyk po jakimś czasie do Hiszpanii. Piotr Świerczewski wyjechał do Francji. Zrobili dobre kariery klubowe. Ale jako drużyna narodowa nigdy nie nawiązali do sukcesu z Barcelony.

Czy olimpijskie srebro zablokowało rozwój polskiej piłki?

To mocna teza. Ale ten medal wyrządził nam sporo szkody. Związek piłkarski uznał, że mamy GOTOWY materiał na dekadę. Przestano inwestować w szkolenie młodzieży. Działacze uwierzyli, że sukcesy same przyjdą, skoro mamy wicemistrzów olimpijskich. Zatrzymaliśmy się w czasie.

W latach 90. zachodnia Europa odjechała nam taktycznie i organizacyjnie. My wciąż żyliśmy mitem “kiełbas w górę”. Wójcik próbował kopiować swoje metody w dorosłej kadrze pod koniec dekady, ale to już nie działało. Piłkarze zarabiali duże pieniądze w zagranicznych klubach. Nie potrzebowali trenera, który krzyczy na nich w szatni. Potrzebowali taktyka.

Srebro z Barcelony było anomalią. Zbiegiem okoliczności. Mieliśmy wybitne pokolenie graczy urodzonych na początku lat 70., genialnego motywatora i mnóstwo szczęścia. Zamiast potraktować to jako punkt wyjścia do budowy nowoczesnego systemu szkolenia, uznaliśmy to za ostateczny dowód naszej wielkości. Obudziliśmy się dekadę później, z kadrą, która nie potrafiła wyjść z grupy na mistrzostwach świata w Korei i Japonii w 2002 roku.

Jakie wnioski płyną z tamtego turnieju dzisiaj?

Futbol zmienił się nie do poznania. Dzisiejsze igrzyska olimpijskie w piłce nożnej to turniej trzeciej kategorii. Liczą się Mistrzostwa Świata i Euro. Wtedy, w 1992 roku, ranga tego turnieju była znacznie wyższa. Grały tam przyszłe gwiazdy światowej piłki.

Z perspektywy czasu musimy docenić ten wynik. 45 dni zgrupowań, ciężka praca, pot i łzy. Ci faceci zostawili na boisku wszystko. Nikt im tego medalu nie dał za darmo. Wyrwali go z gardła rywalom. Szkoda tylko, że polska piłka klubowa i reprezentacyjna nie potrafiła przekuć tego pojedynczego strzału w długofalowy sukces.

Najczęściej zadawane pytania o Igrzyska Olimpijskie w 1992

Zebraliśmy najważniejsze pytania dotyczące występu polskiej reprezentacji piłkarskiej na turnieju w Barcelonie.

Kto strzelił gole dla Polski w finale z Hiszpanią?

Bramki dla naszej drużyny zdobyli Wojciech Kowalczyk w 45. minucie oraz Ryszard Staniek w 76. minucie spotkania. Obydwa trafienia dawały nam ogromne nadzieje na złoto.

Kto był kapitanem polskiej reprezentacji w 1992 roku?

Opaskę kapitańską nosił Jerzy Brzęczek. Rozgrywający kierował grą zespołu w środku pola.

Ile goli strzelił Andrzej Juskowiak na igrzyskach?

Zdobył 7 bramek. Został królem strzelców całego turnieju, wyprzedzając napastników z Hiszpanii, Włoch i Ghany. Grał po prostu rewelacyjnie.

Kto bronił w bramce reprezentacji Polski?

Podstawowym bramkarzem był Aleksander Kłak. Rozegrał świetny turniej, ratując zespół w wielu trudnych sytuacjach, zwłaszcza w meczu z Włochami i Katarem.

Z kim Polska zremisowała w fazie grupowej?

Zremisowaliśmy 2:2 z reprezentacją USA. Mecz nie miał już większego znaczenia dla awansu, bo wcześniej pokonaliśmy Kuwejt i Włochy.

Dlaczego Janusz Wójcik odszedł z kadry młodzieżowej po igrzyskach?

Nie odszedł od razu, ale wkrótce przejął pierwszą reprezentację Polski, próbując przenieść sukces młodzieżówki na grunt seniorski. Niestety, z marnym skutkiem w eliminacjach.

Obejrzyj starą powtórkę finału z Hiszpanią na YouTube. Zobacz, ile tam było przypadku, ile twardej walki fizycznej, a ile czystej jakości piłkarskiej. I odpowiedz sobie sam, czy dzisiejsza kadra z milionowymi kontraktami w ogóle miałaby z tamtą bandą Wójcika jakiekolwiek szanse na boisku. Moim zdaniem zostaliby rozjechani w pierwszym kwadransie gry. Lata temu polscy piłkarze zdobyli srebro olimpijskie, bo mieli to coś, czego dzisiaj często brakuje na murawie.

Bibliografia

1. Polski Związek Piłki Nożnej – https://pzpn.pl
2. Przegląd Sportowy – https://przegladsportowy.onet.pl
3. TVP Sport – https://sport.tvp.pl
4. Polski Komitet Olimpijski – https://olimpijski.pl