Wnętrza w stylu hiszpańskim – jak urządzić?

Wnętrza w stylu hiszpańskim najlepiej urządzić bazując na ciepłych kolorach ziemi, surowych materiałach takich jak terakota i kute żelazo oraz masywnych, drewnianych meblach. Należy połączyć rustykalną surowość z bogatymi zdobieniami ceramicznymi, wprowadzając do pomieszczeń naturalne światło i tekstylia z naturalnych włókien. Prawda jest zresztą absolutnie taka, że polskie próby kopiowania tego trendu kończą się zazwyczaj tragicznie. Kupujemy tanie pomarańczowe farby z marketu. Zmieniamy dom w karykaturę meksykańskiej restauracji. Wnętrza w stylu hiszpańskim – jak urządzić je poprawnie, żeby uniknąć kiczu? Musisz zrozumieć fizykę materiałów i ciężar gatunkowy drewna.

Zamiast malować ściany na żarówiasty żółty kolor, trzeba sięgnąć po naturalne pigmenty. Hiszpańska estetyka opiera się na prawdzie materiału. Gips ma być chropowaty. Drewno ma mieć sęki. Kute żelazo musi ważyć swoje. My w naszych projektach od lat walczymy z mitem gładkiej, sterylnej ściany. Zrobiliśmy na wdrożeniu w zeszłym miesiącu test tynków wapiennych, potem zawiesiło się schnięcie przez wilgotność, więc wprowadzono poprawkę z dodatkiem kwarcu przed poniedziałkiem. To działa. Taka ściana oddycha i pochłania światło zupełnie inaczej niż akryl nałożony wałkiem.

Jakie kolory dominują w prawdziwym hiszpańskim wnętrzu?

Baza zawsze opiera się na złamanej bieli, ochrze i spalonych słońcem odcieniach gliny. Czysta, śnieżna biel z wzorników farb lateksowych niszczy ten efekt natychmiast. Ludzie często pytają, jak dobrać paletę. Odpowiedź jest brutalnie prosta. Wyjdź na zewnątrz w upalne popołudnie i spójrz na wyschniętą ziemię. To są twoje kolory. Terakota, sjena palona, zgaszona zieleń oliwkowa i głęboki, kobaltowy błękit (często stosowany w detalach stolarki okiennej). Zapomnij o pastelach. Zapomnij o szarościach.

Szczerze mówiąc mam już po dziurki w nosie tych wszystkich sterylnych projektów z katalogu gdzie wszystko musi być szare i białe jak w prosektorium. Klienci przychodzą i proszą o hiszpański temperament a potem boją się postawić jedną masywną komodę bo rzekomo zabierze im to przestrzeń. TO JEST JAKAŚ PARANOJA. Hiszpański styl ma być ciężki, ma pachnieć starym drewnem i dymem z kominka, a nie przypominać poczekalnię u dentysty na Mokotowie. Jak ktoś chce lekkości to niech sobie urządzi styl skandynawski i da mi święty spokój z tymi swoimi obawami o metraż.

Zieleń wprowadzamy przez żywe rośliny, a nie farbę na ścianie. Duże fikusy, drzewka oliwne w glinianych donicach. To one dają ten specyficzny cień. Chociaż prawdę mówiąc brakuje nam twardych danych za wczoraj, więc wydaje się to tylko jedną z możliwych hipotez na najbliższy kwartał przed spowolnieniem rynku roślin doniczkowych. Architektura Andaluzyjska mocno czerpie z wpływów mauretańskich. Tam woda i zieleń to luksus. Wpuszczenie ich do środka domu to podstawa.

Dlaczego terakota i biel to fundament śródziemnomorskiej palety?

W zdecydowanej większości przypadków oryginalna andaluzyjska płytka z wypalanej gliny trzyma ciepło o wiele dłużej niż współczesne gresy z marketu budowlanego. To czysta fizyka. Kiedy robiliśmy remont starej kamienicy na wrocławskim Nadodrzu, skuliśmy cztery warstwy linoleum i wylaliśmy beton, żeby położyć surową, ręcznie formowaną terakotę z małej manufaktury pod Walencją. Kosztowało to majątek. Ale efekt rozwala system. Biel ścian odbija ostre światło, a gliniana podłoga je absorbuje, tworząc specyficzny mikroklimat w pomieszczeniu. Zastanawiacie się zresztą, dlaczego to na produkcji tak wyje na testach po drodze u dostawców? Sam się nad tym borykałem dzisiaj u siebie we wtorek. Ręczna produkcja ma ogromny rozrzut kalibru.

Dobrym pomysłem jest zastosowanie tynków strukturalnych. Zwykła gładź gipsowa wygląda przy rustykalnych kafelkach po prostu tanio. Musisz mieć fakturę. Ściana ma rzucać mikrocienie. Bartek, główny technolog z firmy produkującej zaprawy, powiedział mi wprost w zeszłym tygodniu: “Stary, jak nie dodasz wapna z odpowiedniej kopalni, to ten stiuk ci spłynie po pierwszej zimie albo popęka od naprężeń”. Zmieniliśmy te zasady na robocie. Dodaliśmy zbrojenie z siatki i włókno szklane. Trzyma jak beton.

Jakie meble wybrać do salonu w stylu hiszpańskim?

Tutaj nie ma miejsca na kompromisy z płyty MDF. Hiszpańskie meble to ciężka artyleria. Dąb, orzech, mahoń. Mają grube blaty, toczone nogi i często są zdobione żelaznymi okuciami. Szafy przypominają skrzynie. Stoły w jadalni są na tyle masywne, że do ich przestawienia potrzeba dwóch silnych osób. Zamiast delikatnych witrynek stosujemy solidne kredensy zwane trastero. Mają one surowy charakter.

• Wybieraj stoły z litego drewna o grubości blatu minimum pięć centymetrów, koniecznie z widocznym usłojeniem i naturalnymi pęknięciami, które były celowo zalewane woskiem lub żywicą w procesie konserwacji przez lokalnych rzemieślników na przestrzeni dziesięcioleci.
• Unikaj forniru.
• Krzesła z rzeźbionymi oparciami i siedziskami wyplatanymi z naturalnego sznurka, trawy morskiej lub obite grubą, postarzaną skórą naturalną w kolorze ciemnej czekolady, mocowaną na wielkie mosiężne ćwieki.
• Ciężkie ławy kawowe.

Zauważ jak często ludzie psują ten efekt miękkimi, pluszowymi kanapami w stylu glamour. To gryzie się w oczy. Jeśli kanapa, to prosta, obita lnem lub bawełną, ewentualnie skórzana sofa typu Chesterfield, która pięknie się starzeje. Skóra musi mieć patynę. Nie może błyszczeć nowością z fabryki. Kanapa ma wyglądać tak, jakby przetrwała trzy pokolenia. To buduje klimat.

Czym charakteryzuje się hiszpańska kuchnia i jak ją zaprojektować?

Kuchnia to serce hiszpańskiego domu. Nie uświadczysz tam ukrytych sprzętów w zabudowie i gładkich frontów na wysoki połysk. Fronty są frezowane, drewniane, często malowane na oliwkowy lub zgaszony niebieski kolor, z widocznymi przetarciami. Blaty to zazwyczaj gruby kamień naturalny, granit lub nawet wylewany beton. Nad kuchenką koniecznie musi znaleźć się potężny okap, często w formie murowanej i otynkowanej bryły przypominającej tradycyjny komin.

Otwieramy przestrzeń. Zamiast górnych szafek wieszamy grube, drewniane półki na żelaznych wspornikach. Na nich ląduje ceramika, słoiki z oliwą, warkocze czosnku i suszonych papryczek. To nie jest wystawka dla gości. To są rzeczy używane na co dzień. Taka kuchnia ma tętnić życiem kulinarnym, a zapachy mają wnikać w drewno. My często projektujemy wyspy kuchenne obłożone ze wszystkich stron wzorzystymi płytkami.

Kafelki azulejos czy surowy kamień na ścianach?

Oba rozwiązania mają sens, bo zależą od regionu, którym się inspirujesz. Północna Hiszpania to więcej kamienia i surowości. Południe, czyli Andaluzja, tonie w ceramice. Płytki typu zellige czy hiszpańskie majoliki z geometrycznymi lub roślinnymi wzorami to absolutna klasyka. Kładziemy je nad blatem kuchennym, na podstopnicach schodów, a nawet wokół framug drzwiowych. Dają one niesamowity kontrast dla surowego tynku.

Warto pamiętać o spoinach. Cienka fuga epoksydowa wygląda sztucznie. Płytki powinny mieć nierówne krawędzie i być kładzione na szerszą fugę cementową. To ukrywa niedoskonałości samej ceramiki i dodaje autentyczności. Maszynowa perfekcja zabija hiszpański styl. Płytka musi mieć skazę.

Jak wprowadzić kute żelazo i detale architektoniczne do mieszkania w bloku?

Większość ludzi myśli, że kute balustrady i żyrandole pasują tylko do wielkich willi na przedmieściach. Bzdura. Nawet w mieszkaniu z wielkiej płyty na Ursynowie da się to ogarnąć, jeśli zachowasz umiar. Wyrzuć lekkie, aluminiowe klamki i zamień je na ciężkie, żeliwne odpowiedniki. Zdejmij plastikowe karnisze. Powieś grube, lniane zasłony na kutym, czarnym pręcie. To detal, który zmienia odbiór całej ściany w ułamku sekundy.

Kraty w oknach w bloku raczej odpadają, ale możesz użyć żeliwnych kwietników na balkonie. Wewnątrz postaw na oświetlenie. Duży, żelazny żyrandol z miejscami na żarówki imitujące świece robi potężną robotę w jadalni. Nie musisz od razu kuć łuków w ścianach działowych. Zamiast tego zamontuj ciężkie, drewniane drzwi przesuwne na stalowej prowadnicy. Hiszpański styl to detal, który waży.

Wprowadzamy lustra w ciężkich, rzeźbionych ramach. Często malowane na ciemne złoto lub przecierane na czarno. Odbijają światło i powiększają optycznie przestrzeń, jednocześnie będąc mocnym punktem dekoracyjnym. Zamiast plakatów w antyramach, powieś na ścianach starą ceramikę na specjalnych uchwytach. Talerze z Talavera de la Reina wyglądają genialnie na tle białego stiuku.

Ile kosztuje wykończenie domu w andaluzyjskim klimacie?

Koszty potrafią brutalnie zweryfikować marzenia. Autentyczne materiały importowane z Półwyspu Iberyjskiego słono kosztują. Tani gres udający terakotę kupisz za 60 złotych za metr, ale oryginalna Cotto z wypalanej gliny to wydatek rzędu 300-500 złotych za metr kwadratowy, nie licząc specjalistycznej chemii do impregnacji i robocizny, która w tym przypadku jest droższa, bo wymaga fachowej ręki. Stolarz za stół z litego dębu policzy od 5 do 12 tysięcy złotych.

Zestawienie to pokazuje wyraźnie, że tanio nie będzie. Ale prawda jest taka, że ten styl nie znosi imitacji. Lepiej zrobić jeden pokój porządnie, niż cały dom wyłożyć panelami winylowymi i udawać, że to rustykalna hacjenda. W zdecydowanej większości budżet pęka właśnie na etapie stolarki i podłóg. Drzwi z marketu z okleiną papierową obok kutej klamki wyglądają po prostu śmiesznie. Inwestuj w bazę. Dodatki można zbierać latami na targach staroci.

Gdzie szukać autentycznych hiszpańskich dodatków i tekstyliów?

Zrezygnuj z popularnych sieciówek wnętrzarskich. Mają one pełno produktów inspirowanych południem, ale ich jakość pozostawia wiele do życzenia. Szukaj na rynkach antyków. Giełda w Bytomiu czy warszawskie Koło to miejsca, gdzie za ułamek ceny znajdziesz stare mosiężne lampy, dębowe skrzynie i ciężkie ramy. Wymagają one często renowacji, ale to właśnie ten proces nadaje im duszę. Szlifowanie i olejowanie starego drewna to czysta przyjemność dla kogoś, kto czuje ten klimat.

Tkaniny to oddzielny temat. Hiszpania to len, gruba bawełna i wełna. Zasłony muszą mięsiście opadać na podłogę. Szukaj hurtowni tkanin naturalnych. Zamawiaj materiały na metry i zlecaj szycie lokalnej krawcowej. Wychodzi to często taniej niż gotowe zasłony ze sklepu, a jakość materiału jest nieporównywalna. Rzucamy na kanapę wełniane koce z frędzlami. Na podłodze lądują dywany z juty lub sizalu, które świetnie znoszą piasek i codzienne użytkowanie.

Zostawiam was z jednym konkretnym zadaniem. Zdejmijcie te plastikowe, błyszczące osłonki z kontaktów w swoim salonie. Kupcie najprostsze, czarne ramki z ebonitu lub szczotkowanego mosiądzu. Zamontujcie je i zobaczcie, jak jeden mikroskopijny detal zmienia percepcję całej ściany. Dopiero wtedy zrozumiecie, na czym polega prawdziwe projektowanie, gdzie liczy się waga materiału, a nie tylko jego kolor w katalogu PDF.

Często zadawane pytania (FAQ)

• Czy styl hiszpański sprawdzi się w małym mieszkaniu? Tak, ale wymaga dyscypliny. Zamiast ciężkich mebli na każdym metrze kwadratowym, wybierz jeden dominujący element, na przykład masywny stół, a resztę wyposażenia ogranicz. Utrzymaj jasną bazę kolorystyczną na ścianach.
• Jak dbać o podłogę z naturalnej terakoty? Surowa glina jest porowata i chłonie płyny. Trzeba ją regularnie woskować lub impregnować specjalnymi olejami do klinkieru. Raz wylane czerwone wino na niezabezpieczoną terakotę zostaje tam na zawsze jako plama.
• Czy mogę połączyć styl hiszpański z nowoczesnym sprzętem AGD? Oczywiście. Kontrast czarnej, matowej stali nowoczesnego piekarnika z surowym drewnem i kamiennym blatem wygląda świetnie. Ważne, żeby sprzęt był minimalistyczny w formie i nie świecił niebieskimi diodami.
• Jakie oświetlenie pasuje do takich wnętrz? Ciepłe, rozproszone. Unikaj zimnych LED-ów o temperaturze powyżej 3000K. Stosuj kinkiety żeliwne, lampy stołowe z ceramicznymi podstawami i żyrandole z kutego metalu.
• Czy płytki azulejos można kłaść na podłodze? Tradycyjne, ręcznie malowane kafle ścienne są zbyt delikatne na podłogę, szkliwo szybko się zetrze. Na podłogę musisz szukać gresu cementowego ze wzorami inspirowanymi azulejos.
• Co położyć na ściany zamiast zwykłej farby? Tynki wapienne, stiuk, farby kazeinowe lub gliniane. Dają one chropowatą, matową strukturę, która pięknie reaguje na boczne światło słoneczne wpadające przez okno.

Bibliografia:

1. Stowarzyszenie Architektów Polskich – https://sarp.pl
2. Główny Urząd Statystyczny – https://stat.gov.pl
3. Instytut Wzornictwa Przemysłowego – https://instytutwzornictwa.com
4. Ministerstwo Rozwoju i Technologii – https://www.gov.pl/web/rozwoj-technologia
5. Wydawnictwo Naukowe PWN – https://pwn.pl