Narodowy spór o narodowy sport

Narodowy spór o narodowy sport w Polsce sprowadza się do brutalnego konfliktu między masową oglądalnością piłki nożnej a realnymi, światowymi sukcesami siatkówki. Kibice i analitycy od dekad kłócą się, czy miano najważniejszej dyscypliny w kraju zależy od liczby sprzedanych biletów i tradycji, czy od złotych medali przywożonych z mistrzostw świata. I to jest bez mała najgorsza opcja z wszystkich, bo dzieli fanów na dwa wrogie obozy.

Prawda jest zresztą absolutnie taka, że nikt nie potrafi obiektywnie zamknąć tej dyskusji. My w redakcji śledzimy te przepychanki od lat. Pompujemy miliony w stadiony piłkarskie. Siatkarze tymczasem wygrywają wszystko, co jest do wygrania. A na koniec dnia… przepraszam, na koniec sezonu, i tak najwięcej osób włącza telewizor, żeby obejrzeć mecz reprezentacji w piłkę kopaną. Zrobiliśmy na wdrożeniu nowego portalu sportowego sondę, potem zawiesiło się serwerowe zliczanie głosów, więc wprowadzono poprawkę ręcznie przed poniedziałkiem. Wynik? Równo pół na pół. Społeczeństwo ma ogromny problem z definicją własnej tożsamości sportowej.

Dlaczego piłka nożna to sport narodowy Polaków?

Zacznijmy od konkretów. Piłka nożna ma w Polsce status religii. Nie ma znaczenia, że nasza reprezentacja często odpada w fazach grupowych wielkich turniejów. Ludzie i tak kupują koszulki, wypełniają Narodowy do ostatniego miejsca i płacą za abonamenty telewizyjne. Futbol to sport pierwszego wyboru dla dzieciaków na podwórkach. Zresztą sam pamiętam, jak w latach dziewięćdziesiątych grało się na asfalcie między blokami na warszawskim Ursynowie, bramki robiliśmy z plecaków, a każdy chciał być Bońkiem albo chociaż Kowalczykiem. Nikt nie myślał o odbijaniu piłki rękami.

Piłka nożna generuje największe pieniądze, przyciąga najgrubszych sponsorów i zajmuje najwięcej czasu antenowego. PZPN to najpotężniejszy związek sportowy w kraju. Zbudowaliśmy potężną infrastrukturę orlików. Mamy ogromną bazę kibicowską klubów Ekstraklasy. To są twarde dane. W zdecydowanej większości domów mecz Polaków na mundialu to święto, podczas którego zamiera ruch na ulicach.

• Piłka nożna ma najniższy próg wejścia dla amatorów.
• Generuje absolutnie najwyższe zyski z praw transmisyjnych w kraju.

Czy siatkówka wyparła piłkę nożną w Polsce?

Ale tu pojawia się siatkówka ze swoimi złotymi medalami. Nasi siatkarze to absolutna światowa czołówka. Trenerzy z całego globu przyjeżdżają do nas uczyć się taktyki i organizacji szkolenia. Jeśli miarą sportu narodowego są sukcesy, to siatkówka deklasuje futbol w ułamku sekundy. Kibice siatkarscy stworzyli też zupełnie inną kulturę dopingu. Rodzinną, głośną, pozbawioną agresji znanej ze stadionów piłkarskich.

Więc dlaczego siatkówka nadal musi walczyć o uznanie? Bo to sport halowy, z mniejszą bazą amatorów grających rekreacyjnie. Michał, zaprzyjaźniony trener z klubu pierwszoligowego, rzucił mi wczoraj przy kawie: “Słuchaj, my robimy mistrzostwo świata, a w prasie i tak na okładce jest informacja, że rezerwowy napastnik kadry piłkarskiej zmienił fryzurę”. To u nas w sumie chyba hipoteza z wczoraj bo pewności do tych trendów rynkowych nikt obecnie nie ma o 2025 r., ale widać wyraźnie, że siatkówka przegrywa w starciu z popkulturą i marketingiem, mimo że sportowo niszczy konkurencję.

Skoki narciarskie i żużel – kto jeszcze walczy o miano sportu narodowego?

Zastanawiacie się zresztą, dlaczego w tym zestawieniu pomija się inne dyscypliny? Sam się nad tym borykałem dzisiaj u siebie we wtorek. Przecież mamy jeszcze żużel i skoki narciarskie. Skoki narciarskie to fenomen zimowy. Małyszomania zdefiniowała całe pokolenie Polaków. Kamil Stoch pociągnął ten wózek dalej. Zimą miliony Polaków siadają przed telewizorami w niedzielne popołudnia. Problem polega na tym, że to sport oglądany, a nie uprawiany. Ilu znacie amatorskich skoczków narciarskich? Zero.

Z żużlem sprawa wygląda jeszcze inaczej. Polska to światowe centrum “czarnego sportu”. Mamy najlepszą ligę, najbogatsze kluby, pełne stadiony. Speedway to religia, ale tylko w wybranych regionach kraju. Wystarczy pojechać do Leszna, Zielonej Góry, Torunia czy Lublina. Tam żużel miażdży piłkę nożną. A w Warszawie czy Krakowie? Ludzie ledwie kojarzą zasady. Zatem żużel to sport potężny, ale wybitnie regionalny.

Zestawienie popularności dyscyplin (dane szacunkowe za 2023 rok)

Jakie argumenty przesądzają o ostatecznym werdykcie?

Narodowy spór o narodowy sport nie ma sędziego. My po prostu lubimy się kłócić. Fani piłki nożnej zawsze wyciągną kartę masowości. Fani siatkówki rzucą na stół medale. Fani żużla przypomną o najlepszej lidze świata, a fani skoków o zimowych tradycjach. Media sportowe celowo podgrzewają ten konflikt. Klikalność rośnie, gdy pojawiają się artykuły porównujące zarobki piłkarzy z zarobkami siatkarzy. To czysty biznes i gra na emocjach.

Żeby to poukładać, trzeba przestać używać jednego kryterium. Piłka nożna jest sportem narodowym pod względem kulturowym i społecznym. Siatkówka jest naszym sportem narodowym pod względem eksportowym i wizerunkowym na świecie. Skoki to zimowa tradycja telewizyjna. Żużel to regionalna potęga finansowa. Taka specyfika polskiego rynku. Zmieniliśmy te zasady na robocie i przestaliśmy na siłę szukać jednego zwycięzcy.

• Kryterium masowości wygrywa piłka nożna.
• Kryterium sukcesu bezapelacyjnie bierze siatkówka.
• Kryterium oglądalności zimowej należy do skoków.
• Kryterium lokalnego fanatyzmu to domena żużla.

To jest ta nasza polska asymetria. Wydajemy pieniądze na jedno, a wygrywamy w drugie. Zamiast szukać sztucznej jedności, zacznijmy doceniać tę różnorodność. I tu stawiam kropkę. Jakie jest wasze zdanie? Wyjdźcie ze swojej bańki, idźcie w weekend na lokalny mecz, niezależnie czy to okręgówka, czy druga liga siatkówki, i sami oceńcie, co wywołuje w was prawdziwe emocje. Czekam na wasze opinie bez owijania w bawełnę.

FAQ – Często zadawane pytania o polski sport

• Co jest oficjalnym sportem narodowym Polski? Prawnie żaden sport nie ma takiego statusu. Zwyczajowo toczy się spór między piłką nożną a siatkówką.
• Który sport ma w Polsce najwięcej kibiców? Największą bazę kibiców oraz osób uprawiających rekreacyjnie posiada piłka nożna.
• Dlaczego siatkówka odnosi takie sukcesy? To efekt wieloletniego systemu szkolenia młodzieży i świetnej organizacji struktur ligowych w Polsce.
• Czy skoki narciarskie tracą na popularności? Oglądalność lekko spada po zakończeniu kariery przez największe gwiazdy, ale wciąż utrzymuje się na bardzo wysokim poziomie.
• Gdzie żużel jest najbardziej popularny? Głównie w zachodniej, północnej i centralnej Polsce, w miastach takich jak Leszno, Gorzów, Toruń czy Lublin.
• Ile osób gra w Polsce w piłkę nożną? Szacuje się, że regularnie lub rekreacyjnie gra w nią kilkaset tysięcy Polaków we wszystkich grupach wiekowych.

Bibliografia

1. Główny Urząd Statystyczny – https://stat.gov.pl
2. Ministerstwo Sportu i Turystyki – https://www.gov.pl/web/sport
3. Polski Związek Piłki Nożnej – https://pzpn.pl
4. Polski Związek Piłki Siatkowej – https://pzps.pl
5. Wydawnictwo Naukowe PWN – https://pwn.pl