Dolina Pięciu Stawów Polskich

Dolina Pięciu Stawów Polskich to wysokogórska dolina polodowcowa w polskich Tatrach Wysokich, leżąca w granicach Tatrzańskiego Parku Narodowego na wysokości od około 1620 do 1720 m n.p.m. Nazwę zawdzięcza pięciu jeziorom polodowcowym rozrzuconym w górnej części kotła, z których największy jest Wielki Staw, a dotrzeć tam można wyłącznie pieszo, dwoma głównymi szlakami prowadzącymi od Morskiego Oka albo od Palenicy Białczańskiej przez Dolinę Roztoki.

Byłem tam po raz pierwszy w połowie września, kiedy mgła leżała nisko nad Czarnym Stawem Gąsienicowym po drugiej stronie grani. Słońce wyszło dopiero koło południa i wtedy dolina pokazała się w pełnej krasie. Nie da się tego opisać jednym zdaniem turystycznego folderu. Trzeba tam po prostu wejść.

Gdzie dokładnie leży Dolina Pięciu Stawów Polskich?

Dolina znajduje się w głównej grani Tatr Wysokich, pomiędzy Świnicą a Wołoszynem, w zlewisku potoku Roztoka. Administracyjnie leży na terenie gminy Bukowina Tatrzańska, w całości wewnątrz Tatrzańskiego Parku Narodowego. Od Zakopanego dzieli ją niecałe 20 kilometrów w linii prostej, ale realna odległość marszowa z Palenicy Białczańskiej wynosi około 17 kilometrów w jedną stronę, licząc przez Morskie Oko i Dolinę Pięciu Stawów do schroniska.

Granica państwowa biegnie tuż obok, po słowackiej stronie masywu leży bowiem bliźniacza Dolina Pięciu Stawów Spiskich, co bywa źródłem nieporozumień u osób planujących wycieczkę na podstawie map internetowych bez sprawdzenia, po której stronie Tatr faktycznie się znajdują.

Jak dojść do Doliny Pięciu Stawów Polskich pieszo?

Są w zasadzie dwie sensowne opcje. Trzecia, przez Krzyżne od strony Doliny Białej Wody, odpada dla większości turystów ze względu na brak otwartego przejścia granicznego dla ruchu turystycznego w tym miejscu.

Szlak od Morskiego Oka przez Przełęcz Krzyżne

Startujesz z parkingu na Łysej Polanie albo z Palenicy Białczańskiej, idziesz asfaltową drogą do Morskiego Oka, a dalej zielonym szlakiem w górę, przez Dolinkę za Mnichem, aż na Przełęcz Krzyżne (2160 m n.p.m.). Stamtąd schodzisz czerwonym szlakiem w dół do Doliny Pięciu Stawów. Ten wariant jest dłuższy i bardziej stromy w końcowej fazie podejścia, ale daje widok na Morskie Oko z góry, co samo w sobie jest warte zachodu.

Szlak przez Dolinę Roztoki od Palenicy Białczańskiej

To trasa łagodniejsza, prowadząca żółtym szlakiem wzdłuż potoku Roztoka, mijająca Wodogrzmoty Mickiewicza i polanę Wojciechowskiego. Wchodzi się nią stopniowo, bez gwałtownych podejść aż do ostatniego odcinka pod schroniskiem. Większość rodzin z dziećmi wybiera właśnie tę opcję.

Czy da się wejść od Rusinowej Polany albo z Doliny Białki?

Nie ma takiej możliwości bez przekraczania granicy w miejscu do tego nieprzeznaczonym. Rusinowa Polana prowadzi w stronę Przełęczy pod Kopą Kondracką i zupełnie innych rejonów Tatr Wysokich. Jeśli ktoś proponuje Ci taką trasę jako skrót, sprawdź dokładnie mapę TPN, bo prawdopodobnie chodzi o zupełnie inną dolinę o podobnie brzmiącej nazwie po stronie słowackiej.

Ile trwa wejście do Doliny Pięciu Stawów Polskich?

Z Palenicy Białczańskiej przez Dolinę Roztoki licz od 4 do 5 godzin marszu w jedną stronę przy przeciętnej kondycji. Przez Krzyżne będzie to raczej 5 do 6 godzin, bo podejście na przełęcz z Dolinki za Mnichem jest wymagające i strome na ostatnich kilometrach. Osoby wprawione w górskim marszu, bez przystanków na odpoczynek co kwadrans, zejdą się w czasie bliższym dolnej granicy tych widełek.

Powrót tą samą trasą zajmuje zwykle mniej, bo schodzi się szybciej niż się wchodzi. Mimo to planuj cały dzień. Dolina Pięciu Stawów Polskich to nie wycieczka na popołudnie po pracy.

Jakie stawy znajdują się w Dolinie Pięciu Stawów Polskich?

Nazwa sugeruje pięć zbiorników, ale geolodzy i kartografowie od dawna spierają się o dokładną liczbę, bo w zależności od pory roku i poziomu wód pojawiają się dodatkowe, mniejsze oczka wodne. Oficjalnie wymienia się pięć głównych stawów, choć w szczycie wiosennych roztopów bywa ich nawet osiem czy dziewięć.

Wielki Staw Polski jest zresztą czwartym pod względem głębokości jeziorem w całych Tatrach, a jego wody mają barwę granatowo-zieloną, zmieniającą się w zależności od kąta padania słońca. Stoi nad nim bezpośrednio schronisko, więc to właśnie ten widok zapamiętuje większość turystów.

Czy w Dolinie Pięciu Stawów można przenocować?

Tak, stoi tam Schronisko PTTK przy Wielkim Stawie, czynne przez cały rok, choć zimą dostęp bywa utrudniony przez lawiny na szlaku przez Krzyżne. Obiekt oferuje miejsca noclegowe w pokojach wieloosobowych oraz w pokojach z mniejszą liczbą łóżek, kuchnię z ciepłymi posiłkami i bufet. W sezonie letnim rezerwacja z wyprzedzeniem jest praktycznie koniecznością, bo miejsc jest ograniczona liczba, a chętnych znacznie więcej.

Namiotować w dolinie nie wolno. To teren ścisłej ochrony Tatrzańskiego Parku Narodowego i strażnicy TPN regularnie kontrolują ten rejon, zwłaszcza latem.

Kiedy najlepiej wybrać się do Doliny Pięciu Stawów Polskich?

Najpewniejszym oknem jest okres od czerwca do połowy października, kiedy śnieg schodzi z wyższych partii szlaków, a pogoda w Tatrach bywa choć trochę przewidywalna. Lipiec i sierpień to szczyt sezonu, zatłoczony na szlaku przez Morskie Oko, ale wrzesień daje spokój i te charakterystyczne, złociste barwy kosówki schodzącej w dół stoków.

Zimą wejście jest zarezerwowane dla osób z doświadczeniem w turystyce wysokogórskiej, raczkami i czekanem, bo szlak przez Krzyżne bywa zagrożony lawinowo. Pogoda w Tatrach potrafi się zmienić w ciągu niecałej godziny, więc zawsze sprawdzaj prognozę TOPR przed wyjściem, niezależnie od pory roku.

Jaki jest poziom trudności trasy do Doliny Pięciu Stawów?

Trasa przez Dolinę Roztoki nie wymaga wspinaczkowych umiejętności. Wystarczy dobra kondycja i odpowiednie buty trekkingowe. Odcinek przez Krzyżne to już inna bajka, bo ostatnie stromizny pod przełęczą bywają śliskie po deszczu, a przy złej pogodzie potrafią przerazić nawet wprawionych turystów.

Dzieci powyżej 8-10 lat dają radę przejść trasę przez Roztoki bez większych problemów, pod warunkiem, że idą w swoim tempie i mają zaplanowane przerwy. Do Krzyżnego z małymi dziećmi bym jednak nie szedł. Zbyt duże ryzyko przy niepotrzebnym pośpiechu na stromym zejściu.

Ile kosztuje wejście do Doliny Pięciu Stawów Polskich?

Opłaty pobierane są za wstęp do Tatrzańskiego Parku Narodowego, nie za samą dolinę. Ceny zmieniają się praktycznie co sezon, więc podaję orientacyjne widełki, które warto zweryfikować bezpośrednio przed wyjazdem na stronie TPN. Mimo to opłata jednodniowa dla dorosłego to zwykle kilkanaście złotych, a bilet rodzinny bywa tańszy per osobę.

Do tego dochodzi opłata za parking w Łysej Polanie albo na Palenicy Białczańskiej, która potrafi być wyższa niż sam bilet wstępu do parku, szczególnie w sezonie letnim przy dużym natężeniu ruchu turystów.

Co warto zobaczyć po drodze do Doliny Pięciu Stawów?

Po drodze mijasz Wodogrzmoty Mickiewicza, czyli kaskadę na Roztoce, hałaśliwą zwłaszcza wiosną przy wysokim stanie wody. Trochę dalej rozciąga się polana Wojciechowskiego, dobre miejsce na krótki odpoczynek przed ostatnim podejściem pod schronisko.

Jeśli wybierasz wariant przez Morskie Oko, samo jezioro też zasługuje na chwilę zatrzymania, mimo tłumów. Rankiem, przed dziewiątą, bywa tam znacznie spokojniej niż w środku dnia.

A kozice? Widywałem je dwa razy, za każdym razem w rejonie Przełęczy Krzyżne, zawsze z daleka i zawsze uciekały, zanim zdążyłem wyciągnąć telefon. Świstaki słychać częściej, niż się je widzi, ich gwizd niesie się po kotle doliny jak sygnał alarmowy.

Czy Dolina Pięciu Stawów Polskich nadaje się na jednodniową wycieczkę?

Da się zrobić ją w jeden dzień, ale to będzie długi dzień, 8 do 10 godzin łącznie z powrotem i przerwami. Wychodzisz wtedy jeszcze przed świtem, by zdążyć zejść przed zmrokiem. Zdecydowanie wygodniej jest przenocować w schronisku i wrócić następnego dnia, zwłaszcza jeśli planujesz dodatkowo podejście na Rysy albo przejście przez Krzyżne w jedną stronę.

Sam wolę ten drugi wariant. Wieczór w dolinie, kiedy turyści dzienni już zeszli, a nad Wielkim Stawem robi się cicho, wart jest dodatkowego dnia urlopu.

Czego nie wolno robić w Dolinie Pięciu Stawów Polskich?

Nie wolno schodzić ze szlaku, nawet dla zdjęcia. Nie wolno kąpać się w stawach, nie wolno rozpalać ognisk ani grillować, nie wolno też puszczać dronów bez zgody dyrekcji parku. Strażnicy TPN wystawiają mandaty regularnie, zwłaszcza w sezonie, kiedy presja turystyczna na ten fragment Tatr jest największa w całych polskich górach.

Dolina Pięciu Stawów Polskich czeka na Ciebie niezależnie od tego, ile razy już o niej czytałeś. Mapa i opis nic nie znaczą przy pierwszym spojrzeniu na Wielki Staw spod przełęczy. Zaplanuj trasę, sprawdź pogodę, zarezerwuj nocleg, jeśli chcesz zostać dłużej, i po prostu idź. Reszta dzieje się sama.

Najczęściej zadawane pytania o Dolinę Pięciu Stawów Polskich

• Czy Dolina Pięciu Stawów Polskich jest trudna dla początkujących? Trasa przez Dolinę Roztoki jest dostępna dla osób o przeciętnej kondycji, bez doświadczenia wspinaczkowego. Wariant przez Przełęcz Krzyżne wymaga już większej sprawności i ostrożności.
• Jak długo idzie się do Doliny Pięciu Stawów z Palenicy Białczańskiej? Od 4 do 6 godzin w jedną stronę, w zależności od wybranej trasy i tempa marszu.
• Czy można przenocować w Dolinie Pięciu Stawów Polskich? Tak, działa tam całoroczne Schronisko PTTK przy Wielkim Stawie, z miejscami noclegowymi i wyżywieniem, ale rezerwacja w sezonie jest wskazana.
• Ile jest stawów w Dolinie Pięciu Stawów Polskich? Oficjalnie pięć głównych zbiorników, choć przy wysokim poziomie wód można doliczyć się kilku dodatkowych, mniejszych oczek.
• Czy wstęp do Doliny Pięciu Stawów jest płatny? Tak, obowiązuje opłata za wstęp do Tatrzańskiego Parku Narodowego, osobno płaci się też za parking przy szlaku.
• Czy da się dojść do Doliny Pięciu Stawów od strony Słowacji? Nie bez przekraczania granicy w miejscu do tego nieprzeznaczonym. Po stronie słowackiej leży odrębna Dolina Pięciu Stawów Spiskich.

Bibliografia:

1. Tatrzański Park Narodowy – https://www.tpn.pl
2. Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze – https://www.pttk.pl
3. Wydawnictwo Naukowe PWN – https://pwn.pl
4. Główny Urząd Statystyczny – https://stat.gov.pl
5. Tatrzańskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe – https://www.topr.pl
6. Serwis miejski Zakopane – https://www.zakopane.eu